Bản lĩnh Hải quân Việt Nam: Từ truyền thống Anh hùng đến sứ mệnh bảo vệ biển đảo trong kỷ nguyên mới

Trải qua hơn 70 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Quân chủng Hải quân đã viết nên những trang sử vàng chói lọi, trở thành lực lượng nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Từ những ngày đầu thành lập với muôn vàn khó khăn, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Hải quân đã không ngừng tôi luyện bản lĩnh, lòng trung thành và ý chí quyết thắng, lập nên những kỳ tích anh hùng trong kháng chiến cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước.

Đặc biệt, sự kiện Quân chủng vinh dự được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ ba vào tháng 10 năm 2025 không chỉ là sự ghi nhận xứng đáng cho những cống hiến đặc biệt xuất sắc, mà còn là nguồn cổ vũ tự hào để toàn Quân chủng vững tin bước vào kỷ nguyên mới. Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, việc phát huy truyền thống anh hùng để xây dựng lực lượng "cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại" trở thành yêu cầu cấp thiết, khẳng định vai trò là pháo đài vững chắc bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo, thềm lục địa và giữ vững môi trường hòa bình để phát triển dân tộc.

Bề dày truyền thống và vinh quang của Quân chủng ba lần Anh hùng

Ngày 14/10/2025, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho Quân chủng Hải quân. Đây là lần thứ ba Quân chủng vinh dự được đón nhận danh hiệu cao quý này. Bề dày truyền thống Quân chủng ba lần anh hùng là động lực tinh thần to lớn để cán bộ, chiến sĩ Hải quân tiếp tục đoàn kết, khắc phục khó khăn, quyết tâm bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.

Trước yêu cầu nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc sau khi miền Bắc được hoàn toàn giải phóng, ngày 7/5/1955, Cục Phòng thủ bờ biển, tiền thân của Quân chủng Hải quân được thành lập. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, trực tiếp là Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, cùng sự thương yêu, đùm bọc, giúp đỡ của nhân dân cả nước, hơn 70 năm qua, Quân chủng Hải quân đã không ngừng phát triển, trưởng thành, lập nên rất nhiều chiến công vẻ vang, có chiến công trở thành huyền thoại, như những kỳ tích của Quân đội và dân tộc ta trong thời đại Hồ Chí Minh.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Quân chủng Hải quân đã ra quân đánh thắng trận đầu ngày 2 và 5/8/1964, đánh đuổi tàu Mađốc ra khỏi vùng biển miền Bắc, bắn rơi máy bay, bắt sống giặc lái Mỹ. Quân chủng cùng quân dân cả nước anh dũng chiến đấu, đánh bại 2 cuộc chiến tranh leo thang phá hoại và phong tỏa miền Bắc của đế quốc Mỹ. Các chiến sĩ đã huấn luyện, sử dụng đặc công nước đánh địch trên chiến trường Cửa Việt-Đông Hà; mở Đường Hồ Chí Minh trên biển vận chuyển chi viện chiến trường miền Nam; tham gia Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước và giải phóng quần đảo Trường Sa, các đảo Tây Nam, góp phần vào chiến thắng trọn vẹn, vĩ đại của dân tộc. Sau ngày đất nước thống nhất, Quân chủng Hải quân tiếp tục hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ quốc tế vẻ vang tại nước bạn Lào và Campuchia.

Bản lĩnh chính trị và sự phát triển hiện đại trong giai đoạn mới

Trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền biển đảo, Quân chủng luôn khẳng định lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân. Quân chủng thường xuyên nghiên cứu, dự báo chính xác tình hình, chủ động tham mưu đề xuất với Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng, Nhà nước và xử lý linh hoạt, đúng đối sách các tình huống, đặc biệt là những tình huống khó khăn phức tạp trên biển, không để bị động, bất ngờ, bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền, các mục tiêu chiến lược, hoạt động kinh tế biển và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên biển để phát triển đất nước.

Trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo trong tình hình mới đòi hỏi ngày càng cao, Quân chủng đã tập trung xây dựng theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, tiến thẳng lên hiện đại, với đầy đủ các thành phần lực lượng: tàu mặt nước, tàu ngầm, không quân hải quân, pháo binh - tên lửa bờ, hải quân đánh bộ và đặc công hải quân. Nhiều loại phương tiện, vũ khí trang bị mới, hiện đại đã được đưa vào biên chế. Công tác huấn luyện, giáo dục-đào tạo được chú trọng, nhất là huấn luyện làm chủ vũ khí trang bị mới; kết hợp huấn luyện với xây dựng chính quy, quản lý và rèn luyện kỷ luật, góp phần nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu toàn Quân chủng. 

Cùng với đó, công tác hội nhập quốc tế, đối ngoại quốc phòng được Quân chủng triển khai chủ động, đồng bộ, linh hoạt, hiệu quả, ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất cả trên bình diện song phương và đa phương, ưu tiên hợp tác với quân đội và hải quân các nước láng giềng, nước lớn, đối tác chiến lược, bạn bè truyền thống. Quân chủng không ngừng xây dựng lòng tin, nâng cao uy tín và vị thế của Hải quân nhân dân Việt Nam trên trường quốc tế, xây dựng vùng biển hòa bình, ổn định, góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Lan tỏa phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ và xây dựng thế trận lòng dân trên biển

Với phương châm “cứu giúp nhân dân là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình, là mệnh lệnh từ trái tim”, Quân chủng luôn sát cánh cùng nhân dân trong những thời điểm khó khăn, thiên tai, hoạn nạn. Hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Hải quân cùng con tàu vượt qua sóng to, gió lớn, kịp thời hỗ trợ, giúp đỡ, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, đã trở thành biểu tượng cao đẹp, làm ngời sáng thêm phẩm chất cao quý “Bộ đội Cụ Hồ - Người chiến sĩ Hải quân” thời kỳ mới.

Quân chủng Hải quân đã quán triệt, cụ thể hóa các chủ trương, chính sách phát triển bền vững kinh tế biển gắn với củng cố quốc phòng, an ninh trên các vùng biển đảo tiền tiêu, chiến lược, trong đó đẩy mạnh xây dựng và phát triển Trường Sa trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội trên biển của cả nước, là pháo đài vững chắc bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc. Thông qua chương trình, hoạt động phối hợp tuyên truyền biển đảo, đã tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và huy động nguồn lực xây dựng, bảo vệ biển đảo; xây dựng đặc khu Trường Sa thực sự “mạnh về phòng thủ, tốt về lối sống, đẹp về cảnh quan môi trường, mẫu mực về đoàn kết quân dân”. Quân chủng chủ động phối hợp với các lực lượng, địa phương, triển khai quyết liệt các dự án, đề án, công trình trọng điểm và hoạt động kinh tế - quốc phòng đặc biệt quan trọng.

Ghi nhận thành tích xuất sắc, đặc biệt xuất sắc của Quân chủng Hải quân trong bảo vệ chủ quyền biển đảo, từ năm 2021 đến nay, Đảng, Nhà nước đã tặng thưởng: Danh hiệu Anh hùng LLVTND cho 4 tập thể; Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Lao động, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc cho 23 tập thể và 19 cá nhân. Đặc biệt, ngày 14/10/2025, Chủ tịch nước ký quyết định phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND lần thứ ba cho Quân chủng. Đây là những phần thưởng cao quý, là nguồn cổ vũ, động viên to lớn để mỗi cán bộ, chiến sĩ vượt qua mọi khó khăn, thử thách, nối tiếp truyền thống vẻ vang của Hải quân nhân dân Việt Nam anh hùng.

Vững bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Hiện nay, đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Bên cạnh những thời cơ, thuận lợi, còn nhiều khó khăn, thách thức đan xen. Tình hình thế giới, khu vực và Biển Đông tiếp tục diễn biến nhanh chóng, khó dự báo, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.

Để hoàn thành trọng trách với Đảng, Nhà nước và Nhân dân, Quân chủng Hải quân tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối, quan điểm, tư duy và nhận thức mới về quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Trung ương 8 khóa XIII về “Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới”, Nghị quyết 36-NQ/TW về “Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” và chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về “2 kiên định, 2 đẩy mạnh, 2 ngăn ngừa”, “5 vững”. Quân chủng thực hiện rà soát, điều chỉnh tổ chức lực lượng, thế trận, phương án tác chiến phù hợp thực tiễn; xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân trên biển vững mạnh.

Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân chủng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng Quân chủng vững mạnh về chính trị, làm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu. Toàn Quân chủng tiếp tục nghiên cứu điều chỉnh tổ chức biên chế “tinh, gọn, mạnh”, ưu tiên lực lượng mới, đơn vị chiến đấu, đơn vị tuyến đầu. Đổi mới, nâng cao chất lượng huấn luyện, đào tạo; coi trọng huấn luyện đồng bộ, chuyên sâu, theo hướng hiện đại; huấn luyện khai thác, sử dụng, làm chủ vũ khí trang bị mới, chống phương tiện không người lái và bắn đạn thật. Quân chủng cũng đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, thực hiện tốt chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát huy tinh thần tự chủ, tự lực, tự cường trong nghiên cứu ứng dụng công nghệ nội địa.

Tự hào về truyền thống Quân chủng ba lần anh hùng, cán bộ, chiến sĩ Hải quân luôn khắc sâu lời dạy của Bác Hồ “Ngày trước ta chỉ có đêm và rừng. Ngày nay ta có ngày, có trời, có biển. Bờ biển ta dài, tươi đẹp, ta phải biết giữ gìn lấy nó”. Toàn quân chủng quyết tâm xây dựng Quân chủng “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc, xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.