Rất vui khi được gặp gỡ đạo diễn Mai Long, trước tiên anh có thể giới thiệu đôi chút về mình để mọi người cùng biết không ạ?
Tôi là Mai Long (mọi người hay gọi là Long Bầu) , một người làm nghề từ rất sớm và gắn bó với nó bằng cả đam mê lẫn trách nhiệm. Tôi xuất thân từ môi trường đào tạo bài bản tại Trường Sân khấu – Điện ảnh, rồi học lên cao học nghệ thuật, trải qua nhiều vai trò khác nhau từ diễn xuất, viết kịch bản cho đến đạo diễn.
Ở thời điểm hiện tại, tôi không muốn mình đơn thuần là người làm phim để giải trí, mà là một người kể chuyện bằng hình ảnh, cố gắng phản ánh những vấn đề của con người và đời sống xã hội dưới góc nhìn nhân văn.
Điều gì đã khiến anh chọn gắn bó với điện ảnh – một con đường vốn nhiều áp lực và không hề dễ dàng?
Tôi đến với điện ảnh không phải vì ánh hào quang hay sự nổi tiếng, mà bắt đầu từ nhu cầu rất bản năng: được kể chuyện. Từ khi còn nhỏ, tôi đã có thói quen quan sát con người xung quanh mình, những sinh hoạt đời thường ở làng quê, những niềm vui giản dị, cả những trăn trở và thiệt thòi của những mảnh đời rất thật.
Khi theo học tại Trường Sân khấu – Điện ảnh, tôi nhận ra sân khấu và điện ảnh cho mình một không gian đủ rộng để nói về con người và xã hội, nhưng đồng thời cũng đủ tinh tế để chạm đến cảm xúc sâu kín nhất của khán giả. Điện ảnh cho phép tôi vừa quan sát, vừa suy ngẫm, vừa đối thoại với cuộc sống. Chính vì thế, với tôi, làm phim không đơn thuần là một nghề mưu sinh, mà là một cách sống, một con đường mà tôi chọn đi lâu dài, dù biết trước sẽ nhiều áp lực và không ít thử thách.
Nhìn lại hành trình làm nghề của mình, đâu là giai đoạn khiến anh nhớ nhất?
Có lẽ giai đoạn khiến tôi nhớ nhất là quãng thời gian làm các phim hài Tết dân gian “Văn Lang Làng Cười”, chùm hài “ Tết Lo Phết” và viết kịch bản phim “Làng Ế Vợ 1”. Đó là chặng đường mà tôi phải vừa làm nghề, vừa tự học, vừa tự sửa mình qua từng bộ phim. Mỗi dự án đều là một cuộc thử sức thực sự, với đủ áp lực từ kinh phí hạn hẹp, nhân sự, tiến độ, cho đến phản ứng khắt khe của khán giả và dư luận.
Anh từng rất thành công với hài Tết. Vậy điều gì khiến anh dần chuyển sang những bộ phim nặng về tâm lý, nhân văn?
Khi gắn bó với nghề đủ lâu, người làm phim sẽ tự đặt cho mình những câu hỏi rất căn bản: Mình đang làm phim vì điều gì và muốn để lại điều gì cho khán giả? Tiếng cười luôn có giá trị riêng của nó, nhưng tôi nhận ra rằng xã hội không chỉ cần giải trí mà còn cần được lắng nghe và sẻ chia.
Cuộc sống hiện đại mang đến nhiều áp lực vô hình, khiến con người dễ mệt mỏi và cô đơn hơn. Tôi muốn làm những bộ phim đủ chậm để khán giả có thể soi lại chính mình, đủ thật để họ dám đối diện với cảm xúc của bản thân. Có thể họ sẽ khóc, sẽ lặng đi, nhưng khi bước ra khỏi rạp, tôi hy vọng họ cảm thấy nhẹ lòng hơn, bình thản hơn và có thêm niềm tin để tiếp tục sống.
Vậy tư duy làm phim của anh hiện nay có gì khác so với trước đây?
Trước đây tôi chú trọng nhiều đến nhịp, đến miếng, đến việc làm sao cho phim “bắt” khán giả. Bây giờ, tôi chú trọng vào chiều sâu nhân vật, vào động cơ bên trong của mỗi con người. Tôi tin rằng khán giả ngày nay rất tinh. Họ có thể không nói ra, nhưng họ cảm nhận được sự thật giả trong một bộ phim. Vì vậy, tôi chọn cách kể chuyện chậm hơn, thật hơn và ít phô trương hơn.
Bên cạnh đó, âm nhạc trong phim cũng là một phần rất quan trọng của việc kể chuyện. Có những cảm xúc không thể nói bằng lời thoại, mà phải nhờ giai điệu và ca từ dẫn dắt. Tôi may mắn khi một số ca khúc do mình sáng tác cho phim đã được các nghệ sĩ và ca sĩ lớn đồng cảm và thể hiện. “Hồn Quê” do NSND Quốc Anh thể hiện, “Tết Việt Sum Vầy” được nghệ sĩ Trà My gửi gắm, hay ca khúc mới nhất “Buông” do ca sĩ Đan Trường trình bày – với tôi, đó không chỉ là sự kết hợp nghề nghiệp, mà là sự gặp nhau về cảm xúc. Khi một bài hát vang lên đúng tinh thần của bộ phim, tôi tin khán giả sẽ nhớ câu chuyện lâu hơn, sâu hơn.
Trong sự nghiệp của mình, anh có thể chia sẻ về những “đứa con tinh thần” mà anh tâm đắc nhất không ạ?
Với tôi, mỗi bộ phim đều là một đứa con tinh thần, được hình thành từ rất nhiều tâm sức, trăn trở và cả những đánh đổi thầm lặng. Nhưng trong hành trình ấy, có những tác phẩm để lại dấu ấn đặc biệt sâu đậm. “Làng Ế Vợ 1” là ký ức, là điểm khởi đầu cho con đường làm nghề của tôi, nơi tôi lần đầu tiên được đối diện với khán giả bằng chính những câu chuyện rất đời, rất gần gũi. “Tết Vui Phết – Mr Lù” lại là một cột mốc quan trọng, cho tôi niềm tin rằng hài Tết vẫn có thể mang lại tiếng cười văn minh, tử tế và giàu tính nhân văn.
Với “Chạm Vào Hạnh Phúc”, tôi có một kỷ niệm rất đặc biệt. Khi bộ phim được trao Giải thưởng Đạo diễn xuất sắc châu Á tại Liên hoan Điện ảnh Vàng lần thứ 43 ở Seoul, Hàn Quốc, tôi không nghĩ đó là vinh quang cá nhân. Với tôi, đó là sự ghi nhận dành cho cả ê-kíp và cho những câu chuyện rất đời, rất Việt mà chúng tôi đã cố gắng kể một cách chân thành nhất. Nó khiến tôi tin hơn rằng, nếu mình làm nghề tử tế, đi đủ chậm và đủ sâu, thì những cảm xúc chân thật vẫn có thể chạm đến khán giả ở bất kỳ đâu.
Trong quá trình làm nghề, khó khăn lớn nhất mà anh từng trải qua là gì?
Khó khăn lớn nhất không phải là thiếu tiền hay thiếu điều kiện, mà là giữ được niềm tin. Có lúc tôi từng hoài nghi chính mình, hoài nghi con đường mình chọn. Nhưng rồi tôi nhận ra: nếu mình còn làm nghề bằng sự tử tế, thì sớm muộn cũng sẽ gặp được những người đồng hành tử tế. Điều đó giúp tôi đi tiếp và đạt được những thành công như ngày hôm nay.
Tôi cũng rất trân trọng việc các bộ phim của mình được lựa chọn trình chiếu trên những chuyến bay quốc tế của Vietnam Airlines. Với tôi, đó không phải là một thành tích để tự hào, mà là một cảm giác rất lặng: khi những câu chuyện về con người, làng quê, đời sống Việt Nam có cơ hội đồng hành cùng khán giả trên hành trình ra thế giới. Ở một góc độ nào đó, tôi nghĩ người làm phim như mình đang góp một phần nhỏ bé để quảng bá văn hóa Việt, bằng chính những thước phim chân thật và giản dị nhất.
Trong thời gian tới, anh có dự định gì mới cho điện ảnh không ạ?
Riêng dịp Tết năm nay, tôi vẫn giữ cho mình nhịp làm nghề quen thuộc với dòng phim hài Tết dân gian – một mảng tôi đã gắn bó nhiều năm. Tôi cho ra đời chùm phim hài Tết gồm Con Ngố Bố Khôn 2, Chuyện Tình Thôn Tè, Lớ Ngớ Vớ Huy Chương, Siêu Kinh Điển Pickleball, Bài Học Đón Tết… Song song với đó, tôi cũng tham gia biên tập cho chương trình “Gặp Nhau Cuối Năm – Xuân Phát Tài”.
Ngoài các phim hài Tết, trong năm nay tôi còn trực tiếp sản xuất và thực hiện khoảng 300 tiểu phẩm hài ngắn, một khối lượng công việc đòi hỏi nhịp làm nghề liên tục và sự tập trung cao độ. Nếu nói riêng về mảng hài, có lẽ năm nay tôi là một trong những người làm nhiều nhất, từ tiểu phẩm hài ngắn cho đến các phim hài Tết dài tập. Nhưng với tôi, số lượng chưa bao giờ là mục tiêu; điều quan trọng nhất vẫn là làm sao để tiếng cười giữ được sự vui vẻ, gần gũi và không đi quá xa khỏi sự tử tế để khán giả có thể bật cười nhẹ nhõm, thấy đâu đó hình ảnh của gia đình, làng quê và không khí sum vầy quen thuộc mỗi dịp xuân về.
Cảm ơn đạo diễn Mai Long đã chia sẻ những điều hết sức thú về về hành trình làm nghề của mình, chúc anh sẽ mãi nhiệt huyết và tiếp tục tạo ra những sản phẩm chất lượng đến với khán giả trong và ngoài nước.
