Được thành lập dưới triều vua Lý Nhân Tông vào năm 1076, trải qua gần một thiên niên kỷ, Văn Miếu – Quốc Tử Giám luôn giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử giáo dục và khoa cử nước nhà. Nơi đây không chỉ là trung tâm đào tạo nhân tài cho đất nước mà còn là không gian kết tinh những giá trị cốt lõi của nền đạo học dân tộc: đề cao đạo đức, coi trọng tri thức, tôn vinh người thầy và lấy việc học làm nền tảng để lập thân, phụng sự quốc gia. Trong dòng chảy đương đại, Văn Miếu – Quốc Tử Giám tiếp tục là biểu tượng của Thăng Long – Hà Nội nghìn năm văn hiến, kết nối ký ức lịch sử với đời sống hôm nay.
Chuỗi hoạt động văn hóa, khoa học và trải nghiệm di sản đặc sắc
Chuỗi sự kiện kỷ niệm do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chủ trì, phối hợp cùng Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, VietNamshow và một số đơn vị thực hiện, với Tổng đạo diễn là đạo diễn Phạm Hoàng Giang. Các chương trình được xây dựng theo hướng kết hợp hài hòa giữa tính trang trọng của hoạt động kỷ niệm, chiều sâu học thuật với các hình thức biểu đạt sáng tạo đương đại, giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận di sản một cách sâu sắc hơn.
Lịch trình chi tiết bắt đầu với trải nghiệm Passport “Hành trình Quốc học – Dấu ấn tri thức”, diễn ra từ 08h00 đến 17h00 hàng ngày, từ ngày 05/11 đến ngày 12/11/2026 tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Chương trình đưa khách tham quan khám phá lịch sử qua hệ thống nhiệm vụ và hoạt động tương tác trực tiếp tại di tích. Song song với đó là hoạt động check-in “Gặp gỡ hiền tài” cũng diễn ra từ ngày 05/11 đến ngày 12/11/2026 tại đây, tái hiện không gian học tập và khoa cử xưa để công chúng lưu giữ khoảnh khắc gắn với hình ảnh sĩ tử, nhà khoa bảng.
Vào lúc 9h00 ngày 07/11/2026, ban tổ chức khai mạc không gian trưng bày “Quốc Tử Giám Thăng Long và truyền thống khoa bảng Sơn Tây” tại Văn Miếu Sơn Tây, giới thiệu tư liệu lịch sử và khẳng định mối liên hệ giáo dục giữa trung tâm Quốc học với các vùng đất văn hiến. Kế tiếp là chương trình nghệ thuật “950 năm Quốc Tử Giám – Minh triết khai văn, mở trí, hội tụ hiền tài” sẽ diễn ra từ 19h00 đến 21h00 ngày 08/11/2026 tại khu vực Hồ Văn.
Đến ngày 09/11/2026, triển lãm “Tổ nghề và nhà nho nước Việt” chính thức khai mạc lúc 16h00 tại Khu Tiền đường, Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, làm rõ mối quan hệ giữa tri thức, văn hóa và lao động sáng tạo thông qua các sản phẩm thủ công mỹ nghệ làng nghề. Ngày tiếp theo, 10/11/2026, triển lãm “Quốc Tử Giám Thăng Long” sẽ khai mạc vào lúc 16h00 tại khu vực đền Bà Kiệu nhằm mở rộng không gian tiếp cận câu chuyện lịch sử đến cộng đồng và du khách. Chiều ngày 11/11/2026, vào lúc 16h00 tại Khu Bái đường sẽ diễn ra triển lãm ảnh “Từ di sản đến ngoại giao văn hóa”, tôn vinh vai trò của di sản trong các hoạt động đón tiếp quốc tế và giao lưu đối ngoại.
Một trong những hoạt động học thuật trọng tâm là Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước”, khai mạc lúc 7h30 ngày 12/11/2026 tại Hội trường Thành ủy Hà Nội, tập trung nghiên cứu, đúc kết bài học lịch sử áp dụng cho sự nghiệp giáo dục thời đại mới. Sáng ngày 13/11/2026, chương trình “Ánh sao Khuê Minh Triết” diễn ra lúc 8h30 tại Hồ Văn và khu Nội tự với điểm nhấn là nghi lễ thắp sáng 950 ngọn đèn Minh Triết, tượng trưng cho sự tiếp nối tri thức giữa các thế hệ.
Sự kiện đỉnh điểm mang tầm quốc gia là Lễ kỷ niệm cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám – Quốc học Việt Nam” được tổ chức trang trọng lúc 19h30 ngày 14/11/2026 tại Sân Thái Học, Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Chuỗi sự kiện sẽ khép lại bằng chương trình nghệ thuật “Thanh xuân viết tiếp mạch nguồn” diễn ra lúc 19h30 ngày 15/11/2026 tại không gian Vườn Giám, hướng tới đối tượng học sinh, sinh viên và công chúng trẻ tuổi.
Định vị giá trị di sản trong thời đại mới
Chia sẻ về ý nghĩa cốt lõi của chuỗi sự kiện đặc biệt này, ông Phạm Xuân Tài, đại diện ban tổ chức cho biết: "Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của chuỗi hoạt động kỷ niệm: trân trọng di sản quá khứ, phát huy giá trị trong hiện tại và khơi dậy khát vọng phát triển trong tương lai". Theo ông, việc tổ chức chuỗi 11 hoạt động đa dạng không chỉ dừng lại ở góc độ hoài niệm lịch sử, mà quan trọng hơn là tìm kiếm giải pháp phát huy mạnh mẽ nguồn lực văn hóa tinh thần, đưa các giá trị di sản của trường Quốc học đầu tiên đồng hành cùng sự phát triển năng động, sáng tạo của Thủ đô hiện đại.
Đêm thực cảnh “Tinh hoa đạo học” – Điểm nhấn xứng tầm quốc gia
Sự kiện trọng tâm diễn ra vào tối ngày 14/11/2026 tại Sân Thái Học với chủ đề “Tinh hoa đạo học”. Đây là chương trình nghệ thuật trình diễn thực cảnh quy mô lớn, kết hợp hài hòa giữa ngôn ngữ nghệ thuật đương đại và các công nghệ trình chiếu hiện đại hàng đầu như 3D Mapping, ánh sáng laser, thực tế tăng cường (AR), hệ thống LED lưới và pháo hoa nghệ thuật nhằm tái hiện sinh động chiều sâu lịch sử gần một thiên niên kỷ của trường Quốc học.
Chương trình được kết cấu chặt chẽ qua hai chương nội dung rõ rệt. Chương I với chủ đề “Mạch nguồn đạo học” đưa khán giả trở về dấu mốc lập trường năm 1076 dưới triều Lý, làm nổi bật tư tưởng giáo dục lấy đức làm gốc, lấy tri thức làm nền tảng cốt lõi của xã hội. Tiếp nối dòng chảy đó, Chương II với chủ đề “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” khẳng định sự tiếp nối mạch nguồn truyền thống, liên hệ trực tiếp với yêu cầu phát triển bền vững đất nước hiện nay, đồng thời khơi dậy niềm tự hào và lý tưởng cống hiến ở thế hệ trẻ.
Đêm nghệ thuật quy tụ sự tham gia của dàn nghệ sĩ tên tuổi hàng đầu Việt Nam như Trọng Tấn, Phạm Thu Hà, Võ Hạ Trâm, Đông Hùng, Ngô Lan Hương, nhóm OPlus, Hoàng Hồng Ngọc, Quách Mai Thy, Ali Thục Phương. Cùng với đó là tập thể diễn viên đến từ Nhà hát Chèo Hà Nội, Đoàn Múa HT, Câu lạc bộ Sao Tuổi Thơ, Câu lạc bộ StarLab và đông đảo học sinh, sinh viên trên địa bàn thành phố.
Khơi dậy nguồn lực tinh thần trong thời đại mới
Sự kiện kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám không chỉ là dịp để tri ân công đức của các bậc tiền nhân mà còn khẳng định vị thế của Thủ đô Hà Nội trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản cố đô. Thông qua chuỗi hoạt động văn hóa đa dạng này, tinh thần hiếu học và tư tưởng trọng dụng nhân tài một lần nữa được khẳng định vững chắc, trở thành nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho hành trình học tập, sáng tạo và cống hiến của thế hệ hôm nay trên con đường phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
