Thế kỷ XX và XXI, có những mối quan hệ đã vượt ra khỏi mọi quy tắc ngoại giao thông thường, vượt qua mọi rào cản địa lý và ngôn ngữ để trở thành biểu tượng bất diệt của lòng thủy chung, tình đồng chí và đức hy sinh cao cả. Mối bang giao đặc biệt giữa Việt Nam - Cuba chính là một minh chứng sống động nhất, một kỳ tích trong quan hệ quốc tế được tôi luyện qua khói lửa chiến tranh khốc liệt và thử thách nghiệt ngã của thời đại.

Tối 2/12, tại Hà Nội, Đại sứ quán Cuba đã tổ chức buổi lễ trọng thể kỷ niệm 65 năm Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Cuba (2/12/1960-2/12/2025).

Ngay từ cuối thế kỷ 19, Anh hùng dân tộc Cuba José Martí đã viết về đất nước Việt Nam xa xôi trong tác phẩm “Tuổi vàng”, gieo những hạt giống đầu tiên cho tình hữu nghị giữa hai dân tộc Việt Nam - Cuba. Chủ tịch Hồ Chí Minh và lãnh tụ Fidel Castro - hai lãnh tụ kiệt xuất của thời đại, với tầm nhìn sâu rộng đã đặt nền móng và vun đắp cho mối tình hữu nghị, đoàn kết ấy bằng tất cả tâm huyết, trí tuệ và lý tưởng cách mạng. Những lời nói bất hủ của hai lãnh tụ: “Việt Nam và Cuba cách xa nhau hàng vạn dặm nhưng lòng dân hai nước gần gũi như anh em một nhà” và “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình” đã khắc sâu trong trái tim của mỗi người dân hai nước, trở thành kim chỉ nam trong suy nghĩ và hành động của các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước.

Kể từ ngày mùng 2 tháng 12 năm 1960, khi Cuba trở thành quốc gia đầu tiên tại Tây bán cầu thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, một trang sử mới đầy hào hùng đã được mở ra giữa hai dân tộc. Đây không chỉ đơn thuần là sự kết nối hành chính giữa hai quốc gia cách nhau nửa vòng trái đất, mà là sự đồng điệu sâu sắc giữa hai tâm hồn, hai dân tộc cùng chung lý tưởng độc lập, tự do và con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội. Sự gặp gỡ định mệnh giữa tư tưởng Hồ Chí Minh và lý tưởng Fidel Castro trong dòng chảy lịch sử đã tạo nên một hệ giá trị chung về khát vọng giải phóng dân tộc, biến mối quan hệ này thành tài sản chung vô giá, một di sản tinh thần và vật chất thiêng liêng mà cả hai dân tộc có trách nhiệm phải gìn giữ, phát huy cho muôn đời sau.

Mạch nguồn thủy chung son sắt xây đắp từ khói lửa chiến tranh

Mối quan hệ đặc biệt Việt Nam - Cuba được xây dựng trên một nền tảng tư tưởng vững chắc mà Chủ tịch Hồ Chí Minh và Lãnh tụ Fidel Castro đã dày công vun đắp bằng tất cả tâm huyết, trí tuệ và lý tưởng cách mạng. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành những tình cảm trân trọng, sâu sắc và nồng ấm nhất cho đất nước Cuba anh em. Người từng khẳng định một chân lý vô giá rằng Việt Nam và Cuba cách xa nhau hàng vạn dặm nhưng lòng người luôn gần gũi như anh em một nhà. Người luôn theo dõi sát sao từng bước phát triển của cách mạng Cuba, từ cuộc tấn công pháo đài Moncada đến ngày khải hoàn của nghĩa quân trên đường phố La Habana. Sự tương đồng về khát vọng tự do, ý chí tự cường và lòng yêu nước nồng nàn đã khiến hai vị lãnh tụ, dù chưa một lần trực tiếp gặp mặt do điều kiện chiến tranh, vẫn luôn thấu hiểu và dành cho nhau sự tin cậy tuyệt đối. Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội đã tìm thấy sự đồng điệu kỳ diệu trong lý tưởng cách mạng của Fidel Castro, tạo nên một mối liên kết bền chặt giữa hai dân tộc quật khởi ở hai đầu trái đất.

Nhìn lại lịch sử dân tộc, hình tượng lãnh tụ Fidel Castro đã khắc sâu vào trái tim mỗi người dân Việt Nam không chỉ là một nhà chính trị lỗi lạc, một nhà hùng biện thiên tài mà còn là biểu tượng của lòng dũng cảm vô song và tình yêu thương nhân loại bao la. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng kiệt xuất của mình, lãnh tụ Fidel Castro đã có trên 100 bài phát biểu quan trọng trên các diễn đàn quốc tế lớn nhất thế giới, từ Đại hội đồng Liên Hợp Quốc đến các hội nghị thượng đỉnh của Phong trào Không liên kết, chỉ để bảo vệ công lý cho Việt Nam, lên án cuộc chiến tranh xâm lược phi nghĩa và khẳng định quyền tự quyết thiêng liêng của dân tộc Việt Nam. Lời tuyên bố bất hủ của vị Tổng tư lệnh vào ngày mùng 2 tháng 1 năm 1966 tại Quảng trường Cách mạng rằng: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”, không chỉ mang sức nặng của một lời thề lịch sử mà còn là kim chỉ nam cho mọi hành động ủng hộ vô điều kiện của nhân dân Cuba dành cho Việt Nam. Lời thề ấy đã vang vọng khắp thế giới, thể hiện đỉnh cao của chủ nghĩa quốc tế vô sản trong sáng.

Đặc biệt, hành động dũng cảm của vị Tổng tư lệnh khi quyết định băng qua vĩ tuyến 17 để đến với vùng giải phóng Quảng Trị vào tháng 9 năm 1973, giữa lúc bom đạn vẫn còn nổ và mùi thuốc súng còn nồng nặc trên các cao điểm chiến lược, đã trở thành khoảnh khắc vĩ đại nhất của tình đoàn kết quốc tế trong thế kỷ XX. Fidel Castro đã không ngần ngại hiểm nguy để đứng bên cạnh những người đồng chí Việt Nam. Tại cao điểm 241, ông đã phất cao lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, khẳng định một niềm tin chiến lược dài hạn rằng Việt Nam chắc chắn sẽ thắng và Cuba sẽ luôn là người anh em đầu tiên có mặt để sẻ chia niềm vui khải hoàn.

Sự hỗ trợ của Cuba dành cho Việt Nam mang tính chất hào hiệp và vô tư đến mức hiếm thấy trong lịch sử quan hệ quốc tế, hiện hữu qua những nhịp cầu hữu nghị cụ thể đã đóng góp trực tiếp vào công cuộc giải phóng và tái thiết đất nước. Trong chuyến thăm lịch sử năm 1973, lãnh tụ Fidel Castro đã thay mặt Đảng, Nhà nước và nhân dân Cuba quyết định tặng Việt Nam năm công trình kinh tế và phúc lợi xã hội lớn với tổng trị giá khoảng 80 triệu đô la Mỹ thời điểm bấy giờ, một con số rất lớn đối với nền kinh tế còn nhiều khó khăn của Cuba khi đó. Những viên ngọc quý giá này bao gồm Khách sạn Thắng Lợi tại Hà Nội, Bệnh viện hữu nghị Việt Nam - Cuba tại Đồng Hới, trại bò giống Ba Vì, trại gà Lương Mỹ và tuyến đường giao thông Xuân Mai. Đây là những nguồn lực vật chất vô giá giúp Việt Nam phục hồi sau đổ nát của chiến tranh. Không dừng lại ở đó, Cuba còn gửi sang các đoàn chuyên gia cùng thiết bị máy móc hiện đại nhất để giúp xây dựng tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, hỗ trợ đào tạo hàng nghìn sinh viên Việt Nam tại các trường đại học hàng đầu của La Habana, tạo nên một hệ sinh thái tri thức và hạ tầng quan trọng cho công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Tinh thần của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân Việt Nam kế tục, phát triển rực rỡ trên mọi mặt trận ngoại giao và chính trị trong thế kỷ XX và XXI. Việt Nam và Cuba luôn là những người bạn đồng hành thủy chung nhất trên trường quốc tế. Việt Nam đã bền bỉ suốt hàng chục năm qua, giữ vững lập trường chính trị nhất quán và mạnh mẽ trong việc yêu cầu gỡ bỏ lệnh cấm vận kinh tế phi lý và phi nhân tính chống lại nhân dân Cuba tại các diễn đàn của Liên Hợp Quốc. Ngược lại, Cuba luôn là quốc gia đi đầu, là người mở đường giúp Việt Nam gia nhập các tổ chức quốc tế, là người bạn chân thành giúp Việt Nam mở rộng tầm ảnh hưởng và uy tín tại khu vực Mỹ Latinh và vùng Caribe. Đây là mối quan hệ tương trợ đa tầng, không chỉ giới hạn trong lĩnh vực văn hóa, tư tưởng mà còn là sự bảo vệ lẫn nhau về chủ quyền, quyền tự quyết và quyền phát triển trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đầy phức tạp và biến động.

Tình cảm thâm tình gắn kết này còn ăn sâu vào cuộc sống đời thường thông qua những ký ức không thể phai mờ của các thế hệ cựu du học sinh và chuyên gia hai nước. Trong ký ức của những lưu học sinh Việt Nam từng sang Cuba học tập vào những năm 60, 70 của thế kỷ trước, đất nước đảo quốc tự do hiện lên với vẻ đẹp thanh bình cùng tấm lòng nồng hậu, sẻ chia của những người dân bản xứ. Những năm tháng học tập tại Đại học La Habana, dù bạn phải đối mặt với muôn vàn khó khăn do lệnh cấm vận, nhưng Chính phủ và nhân dân Cuba luôn dành cho sinh viên Việt Nam sự ưu tiên nhường nhịn những gì tốt nhất, từ khẩu phần ăn, điều kiện học tập đến nhu yếu phẩm hằng ngày. Những cái ôm ấm áp, những điệu nhảy Salsa sôi động của các gia đình Cuba dành cho sinh viên Việt Nam trong mỗi dịp lễ Tết đã thắp lên một tình yêu sâu sắc xuyên thời gian.

Ở chiều ngược lại, nhiều chuyên gia, kỹ sư và bác sĩ Cuba cũng đã dũng cảm lên đường sang Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhất để giúp đỡ nhân dân ta. Sự hiện diện của các bác sĩ Cuba tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba Đồng Hới vào những năm 80, sẵn sàng làm việc không quản ngày đêm và trực tiếp hiến máu cứu bệnh nhân cấp cứu, đã trở thành biểu tượng sống động cho chủ nghĩa quốc tế cao cả. Hình ảnh những ngôi trường mang tên các anh hùng, địa danh của nhau như Trường Tiểu học Võ Thị Sáu ở La Habana hay Trường THPT Fidel Castro ở Quảng Trị là những chứng tích nhân văn vĩnh cửu nối liền hai dân tộc.

Bản lĩnh vượt qua thử thách và hoàn thiện khung pháp lý toàn diện

Mối quan hệ hữu nghị mẫu mực Việt Nam - Cuba không chỉ được thắp sáng trong chiến hào dội lửa, mà còn được thử thách nghiệt ngã khi bước vào thập niên 90 của thế kỷ XX. Sự sụp đổ của Liên Xô và khối xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu đã đẩy Cuba vào một cuộc khủng hoảng kinh tế, xã hội nghiêm trọng nhất lịch sử, hay còn gọi là "Thời kỳ đặc biệt trong hòa bình". Nền kinh tế quốc đảo chịu tổn thất nặng nề khi GDP sụt giảm đến 35% vào năm 1993, nợ nước ngoài lên đến khoảng 11 tỷ USD vào cuối năm 1998, đời sống nhân dân gặp muôn vàn thiếu thốn dưới sự siết chặt của lệnh bao vây cấm vận.

Chính trong thời khắc cam go mang tính sống còn ấy, hành động thủy chung của Việt Nam đã chứng minh bản chất mật thiết, sâu sắc của tình đồng chí. Với tinh thần “nhường cơm sẻ áo”, Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đã tổ chức các phong trào quyên góp lương thực quy mô lớn trên toàn quốc để gửi sang Cuba. Tiêu biểu như cuộc vận động 10.000 tấn gạo do Luật sư Nguyễn Hữu Thọ chủ trì, đợt gửi tặng 15.000 tấn gạo, 20.000 tấn gạo và liên tục nhiều đợt cao điểm khác. Bên cạnh việc bán gạo với nhiều ưu đãi, cán bộ công chức Việt Nam còn đóng góp một ngày lương, gửi tặng 5 triệu suất giấy bút, 5 nghìn bộ quần áo và triển khai các dự án nông nghiệp hỗ trợ Cuba sản xuất lúa gạo quy mô hộ gia đình. Chuyến thăm hữu nghị chính thức của các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam giữa bối cảnh cam go ấy là sự động viên chính trị to lớn, khẳng định tình đồng chí thủy chung, sẵn sàng chia ngọt sẻ bùi giữa hai dân tộc.

Đặc biệt, việc ký kết các thỏa thuận hợp tác thương mại bước ngoặt đã giúp Cuba mua gạo trực tiếp từ Việt Nam, không phải qua trung gian, giảm thiểu nhiều chi phí và chính thức xác lập vị thế Việt Nam là nhà cung cấp gạo lâu dài, ổn định cho Cuba. Bước vào giai đoạn hiện nay, liên minh chiến lược giữa hai Đảng, hai nước ngày càng được thắt chặt thông qua các chuyến thăm cấp cao liên tục, tạo nền tảng chính trị vững chắc để thúc đẩy hợp tác toàn diện và chia sẻ sâu sắc các bài học thực tiễn trong công tác xây dựng Đảng, quản lý đất nước.

Để tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho các hoạt động hợp tác đi vào chiều sâu thực chất, hai quốc gia đã xây dựng và hoàn thiện một hệ thống các hiệp định, nghị định và văn kiện mang tính chiến lược. Ngay từ những ngày đầu thiết lập quan hệ, các Hi động ngoại giao, Hiệp định thương mại, Nghị định thư về trao đổi hàng hóa và Kế hoạch hợp tác văn hóa, khoa học và kỹ thuật đã được phê chuẩn ký kết. Hệ thống pháp lý song phương tiếp tục được mở rộng toàn diện với sự ra đời của Hiệp định về các trường hợp miễn thị thực cho công dân, Hiệp định hàng hải thương mại, Hiệp định lãnh sự và Hiệp định hỗ trợ tư pháp về các vấn đề dân sự, gia đình, lao động và hình sự. Các văn kiện này tạo ra cơ chế bảo vệ quyền lợi chính đáng cho tổ chức, cá nhân hai nước và thúc đẩy giao lưu nhân dân, hợp tác kinh tế diễn ra thông suốt.

Với cấu trúc gồm 14 chương quy định toàn diện về thương mại hàng hóa, quy tắc xuất xứ, quản lý hải quan, phòng vệ thương mại và thủ tục đánh giá sự phù hợp, hiệp định mang lại nhiều ưu đãi cắt giảm thuế đối với gần 100% mặt hàng đang nhập khẩu từ thị trường của nhau trong vòng 5 năm. Các chính sách đổi mới này được cụ thể hóa bằng các nghị định ban hành biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt và thông tư quy định quy tắc xuất xứ hàng hóa, tạo động lực mạnh mẽ cho doanh nghiệp hai nước mở rộng quy mô đầu tư, đưa quan hệ kinh tế thương mại vươn lên ngang tầm với mối quan hệ chính trị tốt đẹp.

Mạch nguồn pháp lý và tình nghĩa này còn được nuôi dưỡng vững chắc bằng các chương trình hợp tác văn hóa, giao lưu tri thức liên tục qua các thế hệ. Sự hiện diện của các tác phẩm nghệ thuật, các tuần lễ phim, các đoàn ba lê huyền thoại sang lưu diễn xuyên suốt từ thời chiến đến thời bình đã kết nối sâu sắc tâm hồn nhân dân hai nước. Những cựu lưu học sinh Việt Nam học tập tại đất bạn, khi trở về quê hương, đã mang theo tri thức và lòng nhiệt huyết để trở thành những nhịp cầu hữu nghị kết nối lâu dài, thầm lặng cống hiến cho mối bang giao vĩ đại.

Bước chuyển mình mang tầm chiến lược và cam kết hướng tới tương lai

Trong bối cảnh hiện nay, mối quan hệ Việt Nam - Cuba đã có sự chuyển mình mạnh mẽ từ hỗ trợ nhân đạo đơn thuần sang hợp tác kinh tế chiến lược thực chất, hiệu quả và đa tầng hơn. Việt Nam hiện nay đã vươn mình trở thành đối tác thương mại quan trọng thứ hai của Cuba tại khu vực châu Á và là nhà đầu tư lớn nhất của khu vực này tại Đặc khu phát triển Mariel với hàng loạt dự án đầu tư lớn đang vận hành hiệu quả trong sản xuất nhu yếu phẩm, vật liệu xây dựng và hàng tiêu dùng. Các dự án hợp tác sản xuất quan trọng này không chỉ góp phần giải quyết nhu cầu tại chỗ, tạo ra hàng trăm việc làm cho lao động địa phương mà còn tạo ra chuỗi giá trị tại chỗ, giúp nước bạn tiết kiệm chi phí vận chuyển, từng bước giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng cao năng lực tự chủ lâu dài trong nền kinh tế.

Một trong những thành tựu rực rỡ nhất trong chương trình phối hợp hành động chính là sứ mệnh đảm bảo an ninh lương thực. Các dự án hợp tác sản xuất lúa gạo, ngô, đậu tương và nuôi trồng thủy sản được triển khai liên tục và mang lại kết quả thần kỳ. Điển hình là việc áp dụng đồng bộ công nghệ Việt Nam, bao gồm giống lúa lai, phân bón, thuốc trừ sâu và kỹ thuật canh tác tiên tiến đã giúp năng suất lúa tại các vùng dự án của Cuba đạt mức kỷ lục trên 7,2 tấn trên một héc ta, cao gấp đôi, thậm chí gấp 4 lần so với năng suất trung bình của địa phương trước đây. Sự sẻ chia kinh nghiệm phát triển thực tiễn này thể hiện năng lực đồng hành đầy trách nhiệm của Việt Nam với bè bạn quốc tế, khẳng định bản lĩnh của một đất nước luôn sẵn sàng chia sẻ nguồn lực tri thức khi bè bạn cần đến.

Ở chiều ngược lại, thế mạnh vượt trội về dược phẩm, công nghệ sinh học và y tế chuyên sâu của Cuba đang kết hợp nhuần nhuyễn với năng lực sản xuất thực tiễn của Việt Nam. Hai bên đang tích cực xúc tiến thành lập liên doanh sản xuất dược phẩm công nghệ cao tại Việt Nam, nhận chuyển giao công nghệ sinh phẩm và hóa dược từ Cuba, tạo nên một mạng lưới bảo vệ sức khỏe cộng đồng bền vững xuyên đại dương, tiếp nối truyền thống nhân ái cao cả của hai dân tộc.

Đặc biệt, tinh thần đoàn kết và nghĩa tình Việt Nam - Cuba một lần nữa được thắp sáng rực rỡ với tính xác thực sâu sắc thông qua những con số định lượng đầy sức nặng nhân dịp kỷ niệm mốc son tròn 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Nhằm kịp thời hỗ trợ người anh em vượt qua các thách thức nghiêm trọng về năng lượng và lương thực hiện tại, Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã phát động Chương trình vận động toàn quốc hướng về đất nước bạn.

Cuộc vận động nghĩa tình đã kết nối sâu sắc trái tim của mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam, thu hút khoảng 2 triệu lượt đóng góp hảo tâm. Tổng số tiền quyên góp thu về sau các đợt quyên góp cao điểm đã đạt con số kỷ lục ấn tượng là 615 tỷ Việt Nam đồng. Đáng kinh ngạc và tự hào hơn cả, giá trị vật chất của tổng các đợt quyên góp này đã bứt phá mạnh mẽ, đạt số lượng gấp 10 lần so với các số liệu chỉ tiêu ban đầu đặt ra cho chương trình. Đây là minh chứng sống động, đanh thép không thể phủ nhận cho tình cảm chân thành, sự sẻ chia vô điều kiện và thâm tình sâu sắc, mẫu mực của nhân dân Việt Nam đối với đất nước Cuba anh em trong giai đoạn khó khăn hiện tại.

Cam kết chính trị mạnh mẽ và ý chí thắt chặt tình đoàn kết nâng tầm quan hệ song phương được khẳng định thông qua những văn kiện và phát biểu mang tầm chiến lược của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước. Nhân mốc son lịch sử trọng đại, Tổng Bí thư Tô Lâm đã gửi thư chúc mừng tới Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel. Trong thư, Tổng Bí thư nhấn mạnh những lời đong đầy thâm tình:

“Trên tinh thần vừa là đồng chí, vừa là anh em, các thế hệ lãnh đạo và Nhân dân hai nước đã dày công vun đắp, không ngừng củng cố và xây dựng vững chắc mối quan hệ truyền thống thủy chung, đoàn kết tương trợ lẫn nhau giữa hai Đảng, Nhà nước và Nhân dân hai nước. Vượt qua nhiều biến cố, thăng trầm của lịch sử, quan hệ Việt Nam - Cuba đã trở thành tài sản chung vô giá của hai dân tộc, là hình mẫu sáng ngời trong quan hệ quốc tế…

Tôi tin tưởng chắc chắn rằng, với nền tảng vững chắc của tình hữu nghị gắn bó keo sơn được tôi luyện và thử thách trong 65 năm qua, với quyết tâm chính trị cao của lãnh đạo hai nước, mối quan hệ gắn bó anh em Việt Nam - Cuba sẽ tiếp tục phát triển sâu rộng và hiệu quả, đem lại lợi ích cho nhân dân và phục vụ các mục tiêu phát triển bền vững của hai nước, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng của hai khu vực và thế giới1.”.

Đáp lại tấm chân tình sâu nặng đó, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel đã trân trọng gửi lời chia buồn và bày tỏ tình đoàn kết của nhân dân Cuba tới nhân dân Việt Nam bị ảnh hưởng bởi đợt mưa lũ, thiên tai vừa qua. Nhắc lại di sản cao cả của Fidel Castro và tình cảm đặc biệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, đồng chí Miguel Díaz-Canel khẳng định với một niềm tin sắt đá:

"Quan hệ song phương đã có một năm thành công với nhiều sự kiện quan trọng, trong đó có nhiều chuyến thăm cấp cao, nhiều cuộc trao đổi đặc biệt hữu ích giữa hai Đảng, hai quốc gia. Các hoạt động tích cực trong năm hữu nghị Việt Nam - Cuba đã đem lại những kết quả rõ rệt, tác động tích cực tới sự phát triển kinh tế, xã hội của mỗi nước, thể hiện cho tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt giữa nhân dân hai nước. Sự thành công của công cuộc đổi mới tại Việt Nam chính là sự cổ vũ lớn lao, là niềm tin để nhân dân Cuba kiên định trên con đường chủ nghĩa xã hội và cập nhật hóa mô hình kinh tế.".

Ông cũng bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới nhân dân Việt Nam về cuộc vận động ủng hộ quy mô lớn đạt doanh số kỷ lục gấp mười lần kỳ vọng ban đầu, coi đây là minh chứng sống động cho tình cảm thân thiết và chân thành giữa nhân dân hai nước.

Trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại Cuba nhân kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Cuba, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã tham dự và phát biểu tại Lễ kỷ niệm trang trọng tổ chức tại tỉnh Mayabeque, thủ đô La Habana trước sự chứng kiến của Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel và khoảng 1.000 cán bộ, nhân dân địa phương. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã khẳng định một cách đong đầy cảm xúc:

"Sáu mươi lăm năm, một hành trình không chỉ được viết nên bằng những trang sử vàng của hai quốc gia, mà còn được khắc sâu trong trái tim của hàng triệu người Việt Nam và Cuba, những người đã cùng nhau vượt qua mọi thử thách, gian nan, để xây dựng nên một biểu tượng sáng ngời của tình đoàn kết quốc tế. Chủ tịch Hồ Chí Minh và Lãnh tụ Fidel Castro, hai vị lãnh tụ kiệt xuất, hai linh hồn lớn của thời đại, đã tiếp nối và vun đắp cho tình hữu nghị ấy bằng tất cả tâm huyết, trí tuệ và lý tưởng cách mạng. Những lời nói bất hủ của các vị lãnh tụ: 'Việt Nam và Cuba cách xa nhau hàng vạn dặm nhưng lòng dân hai nước gần gũi như anh em một nhà', 'Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình!' đã trở thành kim chỉ nam, là ngọn lửa bất diệt soi sáng con đường đoàn kết, hợp tác giữa hai dân tộc...

Ngày nay, quan hệ Việt Nam - Cuba tiếp tục được củng cố, phát triển mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực: chính trị, ngoại giao, quốc phòng, an ninh, kinh tế, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, khoa học, công nghệ và giao lưu nhân dân. Trong thời gian tới, hai nước cần phát huy hơn nữa truyền thống đoàn kết, kiên định con đường độc lập, tự chủ, không ngừng làm sâu sắc sự tin cậy chính trị, mở rộng hợp tác thực chất, sáng tạo trên mọi lĩnh vực. Hai nước cần tiếp tục đồng hành, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau vượt qua khó khăn, cùng hướng tới phát triển bền vững, nâng tầm quan hệ lên tầm cao mới, xứng đáng với di sản quý báu mà các thế hệ đi trước dày công vun đắp, góp phần xây dựng thế giới công bằng, văn minh và tiến bộ, theo đúng phương châm 'cùng đồng hành, cùng hợp tác, cùng phát triển1'.".

Ngay sau lễ kỷ niệm, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cùng Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel đã tham dự Lễ Khởi công Dự án nhà máy điện mặt trời, món quà chân thành của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam gửi tới nhân dân Cuba anh em như một lời tri ân sâu sắc trong năm Hữu nghị.

Phác thảo tầm nhìn hành động dài hạn trên mặt trận ngoại giao chiến lược, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã có bài phân tích lý luận và thực tiễn sâu sắc trong Đặc san kỷ niệm do Báo Thế giới và Việt Nam phát hành. Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung chỉ rõ:

“Mối quan hệ Việt Nam - Cuba là một trong những mối quan hệ đặc biệt hiếm có trong lịch sử quan hệ quốc tế. Đó không chỉ là sự gắn bó và tương đồng về lợi ích giữa hai quốc gia, mà là sự hội tụ của lý tưởng cách mạng, của hoàn cảnh lịch sử, của khát vọng độc lập, tự do, và của tình cảm chân thành giữa những con người cùng chia sẻ chung một giá trị: kiên cường, bất khuất, nhân văn và tiến bộ. Hai dân tộc cách nhau nửa vòng trái đất, nhưng trái tim luôn chung nhịp đập, cùng hướng về một tương lai tươi sáng...

Nhìn lại chặng đường đã qua để thấy rằng tình đoàn kết Việt Nam - Cuba không chỉ là tài sản quý báu của lịch sử, mà còn là nguồn cảm hứng bất tận cho hiện tại và tương lai. Đó là minh chứng sống động cho sức mạnh của lòng tin, của lý tưởng cách mạng, của khát vọng vươn lên và của tình cảm chân thành giữa những con người cùng chia sẻ chung một giá trị: độc lập, tự do, công bằng và nhân ái. Trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thách thức chưa từng có, từ biến đổi khí hậu, dịch bệnh toàn cầu, bất ổn địa chính trị đến khoảng cách phát triển ngày càng gia tăng, tình đoàn kết Việt Nam - Cuba chính là lời nhắc nhở mạnh mẽ rằng: chỉ có sự gắn bó, sẻ chia và hợp tác chân thành giữa các dân tộc mới có thể tạo nên một thế giới công bằng, nhân văn và bền vững. Chúng ta tin tưởng rằng, với sự ủng hộ và đồng hành của các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước, Việt Nam và Cuba sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực mới như công nghệ xanh, năng lượng tái tạo, chuyển đổi số, sinh dược, y tế, du lịch, giáo dục, nông nghiệp công nghệ cao và phát triển bền vững. Những lĩnh vực này không chỉ phù hợp với xu thế toàn cầu mà còn phát huy thế mạnh tiềm năng của cả hai quốc gia, hứa hẹn mang lại những thành quả thiết thực cho sự phát triển kinh tế, xã hội và nâng cao đời sống nhân dân1.”.

Tầm nhìn chiến lược này được củng cố mạnh mẽ bởi tiếng nói từ các đại diện ngoại giao ở hai đầu cầu. Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes khẳng định, thành quả kinh tế của Việt Nam sau nhiều năm Đổi mới là rất ấn tượng, cho thấy quyết tâm vững vàng của các nhà lãnh đạo Việt Nam nhằm hướng đến khát vọng lớn trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Sự thành công của Việt Nam là nguồn cổ vũ to lớn, là tấm gương sáng ngời về ý chí tự lực tự cường để Cuba tham khảo và áp dụng sáng tạo trong quá trình cập nhật hóa mô hình kinh tế.

Bên cạnh đó, vị cựu Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cuba tại Việt Nam qua hai nhiệm kỳ, ông Fredesmán Turró González (đồng chí Hùng), cũng bày tỏ sự khâm phục sâu sắc trước tốc độ phát triển kinh tế năng động và những bước chuyển dịch đúng đắn của Việt Nam từ một thời kỳ khủng hoảng nghiêm trọng để có được cơ đồ và vị thế uy tín quốc tế như ngày hôm nay. Từ La Habana, Đại sứ Việt Nam tại Cuba Lê Quang Long cũng khẳng định sự sẵn sàng của Việt Nam trong việc chia sẻ những bài học thực tiễn của quá trình mở cửa, thúc đẩy các dự án đầu tư lâu dài bất chấp mọi hạn chế của hoàn cảnh địa chính trị. Song hành cùng dòng chảy đó, việc phát huy vai trò của thế hệ trẻ thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa nghệ thuật, các khoa nghiên cứu về Hồ Chí Minh và Fidel Castro tại các trường đại học của hai nước sẽ là cầu nối nhân văn giúp phát triển mối quan hệ tốt đẹp giữa hai dân tộc.

Giữa dòng chảy nhiều bất định của thế giới hiện đại, nghĩa tình son sắt Việt Nam - Cuba vẫn vẹn nguyên sức sống, truyền cảm hứng mạnh mẽ cho phong trào tiến bộ toàn cầu. Thiên sử thi trường tồn xuyên thế kỷ này sẽ mãi là ngọn lửa vĩnh cửu, thúc đẩy hai dân tộc anh em kề vai sát cánh, vững vàng bước đi với niềm tin sắt đá để cùng nhau phát triển mạnh mẽ, tự chủ, thịnh vượng và bảo vệ vững chắc những thành quả cách mạng vĩ đại./.