Để bước vào một không gian rộng mở quy tụ các đoàn khách quý, đại diện đến từ 60 quốc gia và vùng lãnh thổ, cùng các tổ chức thủ công thế giới và hàng ngàn nghệ nhân khắp năm châu, dịch giả Đỗ Đức Thọ mang theo hành trang là sự từng trải và vốn sống phong phú. Trải qua hành trình gắn bó lâu năm, Tiến sĩ Đỗ Đức Thọ đã tham gia và đồng hành cùng nhiều hội thảo, diễn đàn văn hóa lớn trong nước và quốc tế. Những năm tháng miệt mài làm việc cùng các cơ quan, tổ chức lớn đã giúp ông tích lũy được sự nhạy bén, vốn từ vựng phong phú và cái tâm sáng của một người làm nghề nghiêm túc. Nhờ đó, ông luôn giữ được sự điềm tĩnh và thấu đáo khi đối diện với những yêu cầu chuyển ngữ đòi hỏi sự chính xác và tinh tế cao.
Trong thế giới của các làng nghề thủ công truyền thống, đặc thù lớn nhất là những nghệ nhân, những con người cả đời gắn bó sâu sắc, lặng lẽ thầm thung với từng nong tằm, thớ gỗ, bàn xoay gốm hay khung cửi dệt, chính là những người gìn giữ mạch ngầm văn hóa của dân tộc qua hàng thế kỷ. Chính vì thế, để truyền tải trọn vẹn những giá trị văn hóa, chiều sâu nghệ thuật và tâm tư của người thợ thủ công đến với bạn bè quốc tế, một người làm công tác dịch thuật không thể chỉ dựa vào ngoại ngữ thông thường. Đòi hỏi đặt ra cho dịch giả Đỗ Đức Thọ là sự am tường sâu sắc, sự tìm hiểu bền bỉ và một phông nền kiến thức văn hóa vững chắc để thấu hiểu tường tận đời sống, kỹ thuật và hồn cốt của từng nghề thủ công dân gian.
Khi bước vào một sự kiện mang chuẩn mực quốc tế khắt khe, vai trò của người dịch giả vươn lên tầm cao mới của tính chuyên nghiệp toàn cầu, nơi họ không chỉ chuyển đổi ngôn từ mà còn phải làm chủ hoàn toàn hệ thống thuật ngữ chuyên ngành phức tạp, am hiểu tường tận các nghi thức ngoại giao chuẩn mực để thể hiện sự tôn trọng tối đa đối với các nguyên thủ quốc gia và các phái đoàn ngoại giao cấp cao. Đồng thời, một dịch giả đạt chuẩn quốc tế trong các chương trình nghệ thuật lớn còn phải sở hữu tư duy nhạy bén để chuyển tải linh hoạt các thông điệp chính luận, nghệ thuật sử thi sang ngôn ngữ chung của nhân loại mà không làm mất đi bản sắc văn hóa bản địa. Tiến sĩ Đỗ Đức Thọ chính là hình mẫu tiêu biểu hoàn toàn đáp ứng trọn vẹn những yêu cầu khắt khe đó nhờ vào bề dày kinh nghiệm thực tiễn và tầm nhìn văn hóa sâu sắc của mình.
Khi đứng trước những tên gọi mộc mạc của các sản phẩm hay những điệu thức, nghi lễ cổ truyền gắn liền với chương trình nghệ thuật, ông luôn phải tìm cách diễn đạt sao cho vừa đúng mực để đón tiếp khách quý phương xa, vừa giữ lại được cái hồn cốt chân phương, mộc mạc của người thợ Việt. Người dịch lúc này giống như một người kể chuyện kiên nhẫn, làm sao để những vị khách đến từ năm châu cảm nhận được những giọt mồ hôi, tâm huyết và tình yêu nghề của bao thế hệ nghệ nhân. Sự tỉ mỉ ấy được thể hiện rõ nét trong quá trình xử lý suôn sẻ một khối lượng tài liệu lớn, từ các văn bản giới thiệu cho đến kịch bản chi tiết của chương trình nghệ thuật Hà Nội kết nối tinh hoa toàn cầu cùng lời dịch cho ca khúc chủ đề mang âm hưởng sử thi.
Việc chuyển ngữ một bài hát hay một đoạn văn nghệ thuật kể chuyện về làng nghề đòi hỏi người làm dịch giả phải thấu cảm được nhịp đập của âm nhạc và mạch chảy của thời gian. Bằng sự tinh tế, vốn sống và sự thấu hiểu sâu sắc đối với các nghệ nhân, ông đã giúp cho lời ca và thông điệp của chương trình vang lên bằng một thứ ngôn ngữ gần gũi, ấm áp, xóa nhòa đi mọi khoảng cách về địa lý hay tiếng nói. Vai trò của người dịch giả trong những sự kiện như thế này thực chất là việc xây dựng những nhịp cầu kết nối bằng sự chân thành, giúp cho những giá trị bình dị mà sâu sắc của làng nghề Việt Nam có thể tự nhiên bước ra thế giới, chạm đến trái tim của bạn bè quốc tế bằng tất cả sự mộc mạc, gần gũi và đầy tự hào.
