Từ nghị lực vượt khó đến hành trình hơn 22 năm vẽ ánh sáng trên kính
Trong hành trình hình thành và phát triển của kính nghệ thuật Vinhcoba, bên cạnh Nghệ nhân Ưu tú Phạm Hồng Vinh – người sáng lập nghề, có một người phụ nữ đã bền bỉ dành hơn 22 năm tuổi trẻ để học nghề, giữ nghề và đưa nghề đến gần hơn với đời sống. Đó là nghệ nhân Bùi Thị Hải Hà, thường được biết đến với nghệ danh thân thương Hà CoBa – chủ Hộ kinh doanh Tranh kính Bùi Thị Hải Hà tại Sơn Tây, Hà Nội.
Sinh năm 1986 trong một gia đình lao động bình dị, Bùi Thị Hải Hà bước vào nghề với gần như hai bàn tay trắng. Không được chuẩn bị sẵn một con đường bằng phẳng, chị phải tự học từ những công việc nhỏ nhất: cầm dao khắc kính, mài từng đường nét, pha từng sắc màu, quan sát sự biến đổi của men qua nhiệt độ và tìm hiểu cách ánh sáng xuyên qua vật liệu trong suốt.
Cơ duyên gặp Nghệ nhân Ưu tú Phạm Hồng Vinh đã mở ra một bước ngoặt lớn trong cuộc đời chị. Bị cuốn hút bởi vẻ đẹp huyền ảo của ánh sáng trên những tấm kính điêu khắc, Hải Hà quyết tâm theo nghề. Từ một cô gái chưa biết nhiều về kính, chị từng bước trở thành người học trò lâu năm, một cộng sự tin cậy và sau này là một trong những truyền nhân tiêu biểu của nghệ thuật kính GVC Vinhcoba.
Đam mê, năng động và không ngừng học hỏi
Nghề kính nghệ thuật là một nghề đặc biệt khắc nghiệt. Người thợ không chỉ cần đôi tay khéo léo và năng lực hội họa mà còn phải hiểu về vật liệu, kết cấu, ánh sáng, màu men, quá trình nung và khả năng chịu lực của kính. Chỉ một sai lệch nhỏ trong điêu khắc, tạo màu hoặc nhiệt độ nung cũng có thể làm hỏng cả tác phẩm sau nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng lao động.
Nhưng khó khăn chưa bao giờ khiến Hà CoBa bỏ cuộc. Chị luôn tâm niệm rằng một sản phẩm nghệ thuật khi được đưa vào công trình phải đẹp, bền và có trách nhiệm với người sử dụng. Có những sản phẩm đã gần hoàn thiện nhưng chưa đạt yêu cầu về màu sắc hoặc ánh sáng, chị cùng thầy và các cộng sự sẵn sàng làm lại từ đầu.
Chính tinh thần không chấp nhận sự dễ dãi ấy đã giúp Hà CoBa làm chủ nhiều công đoạn phức tạp, từ mài, khắc, tạo hình, xử lý màu men ceramic đến phối hợp ánh sáng và hoàn thiện tranh kính hai mặt. Đây là loại hình đòi hỏi người nghệ nhân phải xử lý đồng thời hình họa, chiều sâu điêu khắc, sắc độ màu và hiệu quả quan sát từ cả hai phía của tấm kính.
Hà CoBa không chỉ ham học nghề mà còn là người năng động trong tổ chức sản xuất và phát triển thị trường. Chị tích cực ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và các nền tảng thương mại điện tử vào việc giới thiệu sản phẩm. Các kênh Google, Zalo, Facebook, Shopee và công cụ trí tuệ nhân tạo từng bước được sử dụng để quảng bá hình ảnh, thiết kế sản phẩm và kết nối kính nghệ thuật với khách hàng trong và ngoài nước.
Người phụ nữ có vai trò quan trọng trong đại gia đình Vinhcoba
Trong đại gia đình nghề nghiệp Vinhcoba, Hà CoBa không chỉ là một người học trò hay một người thợ giỏi. Chị còn là cầu nối giữa thế hệ sáng lập với những người thợ trẻ; giữa tư duy sáng tạo nghệ thuật với yêu cầu tổ chức sản xuất; giữa những giá trị truyền thống với công nghệ và thị trường hiện đại.
Từ Hà Đông chuyển lên Sơn Tây lập nghiệp, chị cùng các cộng sự phải đối diện với nhiều khó khăn: thiếu vốn, thiếu máy móc, thiếu lao động lành nghề và chưa có thị trường ổn định. Bằng nghị lực và lòng tin vào giá trị của kính nghệ thuật Việt Nam, chị từng bước gây dựng cơ sở, tổ chức đội ngũ và hình thành quy trình sản xuất tương đối khép kín.
Trong mỗi công trình lớn, Hà CoBa vừa là người nghệ nhân trực tiếp tạo màu, vừa là người quản lý tiến độ, kiểm soát chất lượng và phối hợp giữa các công đoạn. Từ những ô cửa nhà thờ, tranh kính Phật giáo đến đèn nghệ thuật, quà tặng và sản phẩm trang trí kiến trúc, mỗi tác phẩm đều có sự đóng góp thầm lặng của chị.
Hàng trăm ô cửa kính tại các công trình tôn giáo, văn hóa và kiến trúc trên khắp đất nước đã mang dấu ấn lao động của Hà CoBa cùng tập thể nghệ nhân Vinhcoba. Với chị, nghệ thuật không chỉ nằm trên bản vẽ mà phải thực sự sống trong kiến trúc, trong ánh sáng và trong cảm xúc của con người.
Truyền nghề, tạo việc làm và không bỏ lại người yếu thế
Điều đáng quý ở Bùi Thị Hải Hà không chỉ nằm ở tài năng mà còn ở tấm lòng đối với cộng đồng. Chị luôn quan tâm đến những người có hoàn cảnh khó khăn, người nghèo, người khuyết tật và những lao động trẻ chưa có nghề nghiệp ổn định.
Tại xưởng, nhiều người xuất phát từ lao động phổ thông, chưa từng cầm dao khắc hay làm việc với kính. Bằng sự kiên trì, Hà CoBa trực tiếp hướng dẫn từng thao tác, từ mài kính, điêu khắc, tạo hình, phối màu đến hoàn thiện sản phẩm. Nhiều người sau quá trình học nghề đã có thể tham gia các công trình lớn, có thu nhập và từng bước ổn định cuộc sống.
Với những người có hoàn cảnh đặc biệt, chị không chỉ hỗ trợ bằng vật chất mà còn cố gắng giúp họ có cơ hội học nghề, lao động và khẳng định giá trị của chính mình.
Đối với Hà CoBa, lòng nhân ái không nằm ở những lời nói lớn lao mà được thể hiện qua cách đối xử chân thành, sự sẻ chia trong khó khăn và tinh thần không bỏ lại những người yếu thế phía sau.
Chị cũng tích cực tham gia các hoạt động xã hội, thiện nguyện và phong trào tại địa phương. Sự đức độ, tình nghĩa, lòng biết ơn đối với người truyền nghề và thái độ gần gũi với người lao động đã giúp Hà CoBa nhận được sự tin yêu của đồng nghiệp, học trò và cộng đồng.
Biến kính vụn thành giá trị sáng tạo gắn với trách nhiệm môi trường
Một trong những dấu ấn nổi bật của Hà CoBa là tư duy sản xuất tuần hoàn với triết lý: “Không bỏ đi bất cứ mảnh kính nào.”
Những mảnh kính vụn tưởng như không còn giá trị được chị cùng cộng sự phân loại, xử lý và sáng tạo thành đèn nghệ thuật, tranh ghép, đồ lưu niệm, quà tặng và sản phẩm trang trí. Từ phế liệu, kính được hồi sinh thành những vật phẩm có giá trị thẩm mỹ, văn hóa và kinh tế.
Mô hình này không chỉ góp phần giảm chất thải ra môi trường mà còn mở thêm không gian sáng tạo cho phụ nữ, thanh niên và thế hệ trẻ. Đó là sự kết hợp giữa bàn tay thủ công, tư duy mỹ thuật, công nghệ hiện đại và trách nhiệm đối với môi trường sống.
Cùng tập thể Vinhcoba, Hà CoBa đã tham gia xây dựng nhiều sản phẩm được đánh giá, công nhận OCOP và đạt danh hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu. Những kết quả ấy cho thấy khả năng đưa sáng tạo nghệ thuật trở thành sản phẩm hàng hóa có giá trị, tạo việc làm và đóng góp thiết thực cho kinh tế địa phương.
Thành công được tạo nên từ tài năng và lòng nhân hậu
Nếu chỉ nhìn vào những tác phẩm lộng lẫy dưới ánh sáng, ít ai hình dung được phía sau đó là hàng nghìn ngày lao động bền bỉ, những lần thất bại, những sản phẩm phải làm lại và biết bao nỗi lo của người tổ chức sản xuất.
Thành công hôm nay của nghệ nhân Bùi Thị Hải Hà không đến từ may mắn. Đó là kết quả của niềm đam mê, tinh thần năng động, ý chí học hỏi, sự nghiêm túc với nghề và một trái tim giàu lòng nhân ái.
Từ một cô gái bình dị bước vào nghề với hai bàn tay trắng, Hà CoBa đã trở thành một nữ nghệ nhân có vai trò quan trọng trong đại gia đình kính nghệ thuật Vinhcoba. Chị vừa là người giữ nghề, phát triển nghề, tổ chức sản xuất, tạo việc làm, vừa là người truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ tiếp tục khám phá vẻ đẹp của kính nghệ thuật Việt Nam.
Những đóng góp ấy phù hợp với tinh thần tôn vinh nữ nghệ nhân, nữ thợ giỏi tiêu biểu của Thủ đô: có tài năng nghề nghiệp; có sáng kiến, đổi mới sáng tạo; biết ứng dụng khoa học, công nghệ; tích cực truyền dạy nghề, tạo việc làm và có trách nhiệm với cộng đồng.
Có lẽ, danh xưng đẹp nhất dành cho Hà CoBa vẫn là “người phụ nữ vẽ ánh sáng trên kính”. Nhưng ánh sáng chị tạo nên không chỉ tỏa ra từ những tác phẩm. Đó còn là ánh sáng của nghị lực, tri thức, lòng nhân hậu và tình yêu dành cho nghề nghiệp, quê hương, đất nước.
Bằng hành trình hơn 22 năm tận tâm với nghề, nghệ nhân Bùi Thị Hải Hà là một trong những gương mặt nữ nghệ nhân được nhắc đến trong câu chuyện về nghề kính nghệ thuật tại Hà Nội – người đang bền bỉ góp phần giữ cho ngọn lửa kính nghệ thuật Vinhcoba tiếp tục được trao truyền và lan tỏa trong thời đại mới.
