Cô không gõ thước, không quát lớn, cũng không chỉ trích gay gắt theo kiểu “nghiêm khắc thính phòng” mà nhiều người hình dung.
Khánh Ly nhẹ nhàng, cẩn thận, cất giọng thị phạm từng đoạn.
“Nào, thử lại xem. Em đừng nghĩ mình phải hát lớn, hãy nghĩ mình hát đúng đã.”
Và đó là khoảnh khắc khiến người đứng ngoài nhận ra: đằng sau một giọng hát từng đoạt giải lớn, đằng sau sự chỉn chu trên sân khấu, là một người thầy đầy kiên nhẫn, gần gũi và rất… đời thường.
Từ Sao Mai 2011 đến lớp học thanh nhạc – một hành trình không ngờ tới
Nhắc đến Nguyễn Khánh Ly, khán giả thường nhớ ngay đến hình ảnh cô ca sĩ thính phòng trên sân khấu Sao Mai 2011 – nơi cô đoạt Giải Ba dòng Nhạc Thính Phòng, một dấu ấn quan trọng trong sự nghiệp.
Thế nhưng ít ai biết rằng, cô từng không hề có ý định đi theo con đường giảng dạy.
Cô nghĩ mình sẽ đi hát, đi biểu diễn, ra album, làm dự án nghệ thuật… giống nhiều nghệ sĩ trẻ khác.
Cho đến một buổi tối năm 2014, khi cô được mời hỗ trợ một nhóm sinh viên trẻ tập tiết mục dự thi.
Chỉ trong 45 phút hướng dẫn, nhóm sinh viên ấy hoàn toàn thay đổi cách hát, cách thể hiện.
Và họ bật khóc khi cánh cửa sân khấu mở ra và bài hát được vang trọn vẹn như họ mong muốn.
Hôm đó, một sinh viên nói với cô:
“Cô ơi, nhờ cô mà em không bỏ cuộc.”
Câu nói ấy như một dấu gạch nối trong đời, khiến Khánh Ly nhận ra rằng:
Hóa ra âm nhạc của mình không chỉ để hát, mà còn để truyền đi.
Từ đó, cô bước chân vào con đường giảng dạy – một lựa chọn mà đến giờ cô vẫn gọi là “cơ duyên được trao”.
Nữ nghệ sĩ và căn phòng nhỏ với những câu chuyện lớn
Nhìn bề ngoài, Khánh Ly mang vẻ nhẹ nhàng, trầm lắng, nhưng khi bước vào lớp học, cô lại là trung tâm ánh sáng.
Trong phòng 4D ấy, người ta thường nghe những câu chuyện rất “đời”, rất thật về nghề:
- Câu chuyện cô phải đi ô tô khách từ Thái Nguyên xuống Hà Nội để học nhạc năm 20 tuổi;
- Chuyện tiết kiệm tiền để thuê phòng tập vì không dám dùng phòng lớn;
- Chuyện cô run đến lạnh tay khi thi Tiếng hát Truyền hình Hà Nội năm 2006;
- Hay chuyện cô từng mất giọng suốt vài tháng vì luyện tập quá sức.
Cô kể lại những điều ấy không phải để dạy dỗ, mà để các sinh viên trẻ hiểu rằng:
“Âm nhạc không chỉ là tài năng. Đó là sức bền.”
Và có lẽ chính sự chân thật ấy đã khiến nhiều thế hệ học trò yêu quý và xem cô như một người đồng hành hơn là một giảng viên.
Trong buổi trò chuyện, khi được hỏi:
“Vì sao chị không theo nhạc nhẹ, mà chọn thính phòng – dòng nhạc khó tiếp cận?”
Khánh Ly chỉ cười:
“Vì tôi thích những gì đòi hỏi mình phải sống hết mình với nó.”
Dòng nhạc thính phòng không dễ nghe, không dễ nổi tiếng, cũng không dễ tồn tại.
Nhưng với Khánh Ly, chính sự khắt khe ấy làm nên vẻ đẹp của nó.
Cô nhớ lại lần thi Sao Mai 2011.
Đêm chung kết, mọi thứ dường như không ủng hộ cô: giọng khàn nhẹ vì tập luyện quá nhiều, tâm lý căng thẳng, thậm chí chiếc váy biểu diễn bị lỗi phút chót.
Nhưng khi nhạc nổi lên, cô nói rằng mình… quên hết.
Chỉ còn lại tiếng hát, nốt nhạc, và một khoảng lặng của cảm xúc.
Cô chia sẻ:
“Tôi không đi thi để thắng. Tôi đi thi để biết liệu mình có xứng đáng với nghề hay không.”
Kết quả – giải Ba Sao Mai – chỉ là phần thưởng cho hành trình nỗ lực ấy.
Giải Nhì Thính Phòng – Nhạc Kịch TP.HCM 2017: Một dấu mốc của nghề và… của cuộc đời
Nếu như Sao Mai là cột mốc khẳng định giọng hát, thì giải Nhì Thính phòng – Nhạc kịch năm 2017 là bước ngoặt đưa Khánh Ly vào con đường nghiên cứu.
Một giám khảo người nước ngoài từng hỏi cô:
“Ly có nghĩ đến việc làm nghiên cứu không? Em có tư duy phân tích rất rõ, điều đó hiếm ở ca sĩ.”
Câu hỏi đó trở thành lời gợi mở.
Sau cuộc thi, cô bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về việc học cao hơn, nghiên cứu sâu hơn về thanh nhạc.
Năm 2023, cô chính thức trở thành Tiến sĩ Âm nhạc học, với luận án về “Tác phẩm thanh nhạc Nga trong đào tạo thanh nhạc tại HVANQGVN”.
Một lựa chọn âm thầm nhưng đầy ý nghĩa:
đem nghiên cứu để phục vụ đào tạo – chứ không phải để “điểm tô” danh hiệu cá nhân.
Phía sau sân khấu: một Khánh Ly rất đời, rất bình dị
Nếu chỉ nhìn lên sân khấu, người ta có thể nghĩ Khánh Ly là một nghệ sĩ chuẩn mực, ít nói, ít thể hiện đời sống.
Nhưng ngoài đời, cô vô cùng giản dị:
- Thích tự tay pha trà mỗi sáng;
- Yêu những bản nhạc Nga cổ điển nhưng cũng nghe… bolero;
- Thích trồng rau và làm vườn;
- Thích thời tiết mùa đông vì “mùa đông hát dễ cảm xúc hơn”;
- Và đặc biệt mê… khoai nướng ở Thái Nguyên.
Cô kể rằng mỗi khi bế tắc, cô thường trở về hồ Gia Sàng – nơi cô từng đứng hát lúc nhỏ.
Ngồi bên hồ, nhìn mặt nước phẳng, cô cảm giác như được “nạp lại năng lượng”.
“Tôi là người sống bằng ký ức. Nó làm tôi mềm hơn, và tôi cần sự mềm ấy để hát.”
Những học trò nhớ mãi về cô giáo Khánh Ly
Trong giới sinh viên thanh nhạc, cái tên Nguyễn Khánh Ly gắn với ba điều:
tận tâm – kỹ lưỡng – và rất nhân văn.
Một học trò kể rằng có lần cô ở lại đến 9 giờ tối chỉ để sửa cho em một đoạn xướng âm.
Một học trò khác chia sẻ cô từng tự bỏ tiền túi thuê phòng tập to để giúp cả lớp làm quen sân khấu.
Cô không bao giờ so sánh học trò với nhau.
Điều quan trọng của một nghệ sĩ để thành công thì bạn phải say đắm với đam mê và đi đến đích cuối con đường mà vẫn đã chọn lựa.
Và quan trọng nhất, cô dạy họ lòng tự trọng của người nghệ sĩ.
Cô nói:
“Không cần nổi tiếng, nhưng đã làm nghề thì phải làm tới nơi.”
Giữa nghiên cứu, giảng dạy và nghệ thuật – Khánh Ly chọn sự cân bằng
Khánh Ly thừa nhận rằng mình thuộc “tuýp người lo nghĩ nhiều”.
Cô sợ mình không đủ giỏi để truyền đạt cho học trò.
Sợ không đủ nghiêm khắc để họ tiến bộ.
Sợ mình làm ít cho âm nhạc.
Nhưng cũng chính vì điều đó, cô học nhiều hơn, rèn luyện nhiều hơn, nghiên cứu sâu hơn.
Hiện tại, ngoài giảng dạy, cô tiếp tục thực hiện các dự án âm nhạc cá nhân.
Những album như “Miền xa thẳm”, “Mùa lá đi qua”, “Lời ru nguồn cội”… không chỉ là sản phẩm nghệ thuật, mà còn là những trang nhật ký bằng âm nhạc của cô.
Câu chuyện của Nguyễn Khánh Ly không ồn ào.
Không scandal, không phô trương, không đánh đổi.
Chỉ có:
- Sự bền bỉ,
- Sự nghiêm túc,
- Lòng yêu nghề,
- Và sự nhân hậu trong cách làm nghệ thuật.
Giới chuyên môn đánh giá cô là một trong những giọng hát thính phòng hiếm hoi đi trọn con đường:
học – hát – nghiên cứu – giảng dạy, một hành trình bền chắc và sạch sẽ.
Âm nhạc thính phòng Việt Nam đang chuyển mình, cần những nghệ sĩ đủ tâm – đủ tầm – đủ sự bền bỉ.
Và Nguyễn Khánh Ly chính là một trong những người như thế.
Cô hát để nuôi dưỡng bản thân.
Cô nghiên cứu để nuôi dưỡng kiến thức.
Cô giảng dạy để nuôi dưỡng thế hệ tiếp nối.
Giữa đời sống nghệ thuật nhiều biến động, Khánh Ly giống như một ngọn nến –
không sáng rực rỡ, nhưng bền bỉ, ấm áp và đủ sức thắp sáng ước mơ của những ai đi sau.
