Hội thi Sản phẩm làng nghề và Tôn vinh nghệ nhân thành phố Hà Nội lần thứ nhất năm 2026 là dịp hội tụ những người thợ, nghệ nhân và các sản phẩm tiêu biểu của làng nghề Thủ đô. Trong không gian ấy, nhóm sáng tạo Vinhcoba Artglass tham gia với một hướng đi khá riêng: lấy kính và thủy tinh làm vật liệu trung tâm, kết hợp kỹ thuật thủ công, công nghệ mới và tư duy tái chế để tạo nên những sản phẩm vừa có giá trị sử dụng, vừa mang tính nghệ thuật.
Một trong những dấu ấn đáng chú ý tại hội thi là tác phẩm “Đèn thả trần Gluba Rồng thời Lý”, do nghệ nhân Bùi Bạch Đằng đứng tên tác giả, được trao Giải Nhì. Hình tượng rồng thời Lý được đưa lên vật liệu kính, kết hợp ánh sáng và ngôn ngữ tạo hình đương đại, qua đó gợi mở khả năng đưa những họa tiết của di sản mỹ thuật Việt Nam vào không gian kiến trúc hôm nay.
Niềm vui của Vinhcoba không chỉ nằm ở một giải thưởng sản phẩm. Theo thông tin nhóm cung cấp, trong đợt tôn vinh nghệ nhân của chương trình, các thành viên của Vinhcoba gồm Phạm Hồng Vinh, Bùi Thị Hải Hà, Bùi Thanh Hải, Bùi Bạch Đằng và Phạm Hồng Hạnh được trao bằng vinh danh. Đây là sự ghi nhận đối với một tập thể nhiều năm cùng nghiên cứu, thiết kế, chế tác và phát triển kính nghệ thuật.
Khi kính bỏ đi bắt đầu một vòng đời mới
Đến với hội thi năm nay, Vinhcoba giới thiệu một nhóm sản phẩm khá đa dạng: bộ chậu rửa mặt kính nghệ thuật hoa văn Chu Đậu; đèn thả trần Rồng thời Lý Gluba; đôi đèn kính nghệ thuật Phu Thê; bộ đèn Tre Việt từ chai thủy tinh vụn; đèn từ cốc bia tái chế; bộ Di sản văn hóa dát vàng trên kính với hình tượng Đình Thường Phiêu; đôi đèn tường tái chế từ chai rượu vang; đèn tường tận dụng các chi tiết đèn hỏng; bàn kính uốn nghệ thuật; đèn cột Hoa Sen…
Điểm chung trong nhiều sản phẩm không chỉ là sự cầu kỳ của tạo hình mà còn nằm ở câu hỏi: một mảnh kính, một chai thủy tinh hay một bộ phận sản phẩm tưởng như đã hết vòng đời có thể trở thành gì?
Câu trả lời của những người thợ Vinhcoba là: chúng có thể trở thành một chiếc đèn, một mặt bàn, một tác phẩm trang trí hay một vật phẩm nghệ thuật mới.
Từ tư duy ấy, “phế liệu” không còn đơn thuần là thứ phải loại bỏ. Kính vụn được phân loại, tận dụng và đưa trở lại quá trình sáng tạo; chai rượu vang, cốc bia hay những chi tiết đèn cũ có thể trở thành nguyên liệu của một thiết kế khác. Giá trị của vật liệu vì thế được kéo dài thêm một vòng đời.
Đó cũng là tinh thần mà Vinhcoba theo đuổi trong hướng phát triển sản xuất tuần hoàn, giảm chất thải, tiến tới xưởng kính nghệ thuật không rác thải.
Từ người thợ đến người sáng tạo vật liệu
Sau 36 năm hình thành và phát triển nghề kính nghệ thuật, câu chuyện của Vinhcoba ngày nay không dừng ở việc làm ra một bức tranh kính đẹp. Nhóm nghệ nhân đang hướng tới một mục tiêu rộng hơn: nghiên cứu vật liệu và công nghệ để kính nghệ thuật có thể tham gia sâu hơn vào kiến trúc, nội thất, mỹ thuật ứng dụng và đời sống.
Ở đó, mỗi thành viên đảm nhận một phần của hành trình: từ ý tưởng mỹ thuật, thiết kế, nghiên cứu công nghệ đến vận hành xưởng, chế tác và hoàn thiện sản phẩm.
Những thế hệ nghệ nhân cùng xuất hiện tại hội thi cũng cho thấy một điều đáng chú ý: nghề chỉ có thể đi xa khi kinh nghiệm của thế hệ trước được trao lại và tiếp tục được thế hệ sau làm mới.
Vì vậy, những tấm bằng vinh danh hay Giải Nhì của tác phẩm Rồng thời Lý có ý nghĩa vượt ra ngoài một cuộc thi. Đó còn là dịp để những người làm kính nhìn lại con đường đã đi và khẳng định lựa chọn cho chặng đường tiếp theo: sáng tạo nhưng không lãng phí vật liệu; gìn giữ văn hóa nhưng không sao chép quá khứ; phát triển sản phẩm mới nhưng phải quan tâm đến môi trường.
Tái chế để tạo ra giá trị mới
Trong bối cảnh sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn ngày càng trở thành yêu cầu của phát triển bền vững, cách tiếp cận của những nghệ nhân kính Vinhcoba mang một thông điệp giản dị: rác thải của hôm qua hoàn toàn có thể trở thành vật liệu nghệ thuật của ngày mai nếu con người đặt vào đó tri thức, công nghệ và sức sáng tạo.
Từ hình tượng Rồng thời Lý, hoa văn Chu Đậu, đình làng Việt đến những chiếc chai thủy tinh đã qua sử dụng, các nghệ nhân đang thử nối hai đầu tưởng như rất xa nhau: di sản và đổi mới, thủ công và công nghệ, nghệ thuật và môi trường.
Hội thi năm 2026 rồi sẽ khép lại, những bó hoa và giấy chứng nhận sẽ được lưu giữ như kỷ niệm. Nhưng điều đáng quý hơn đối với những người làm nghề là các sản phẩm tiếp tục được hoàn thiện, công nghệ tiếp tục được nghiên cứu và những mảnh kính tưởng chừng bỏ đi tiếp tục được hồi sinh.
Với Vinhcoba, ánh sáng không chỉ đi qua kính. Ánh sáng còn được tạo nên từ bàn tay người thợ, từ ký ức văn hóa Việt và từ khát vọng biến những vật liệu đã hết một vòng đời thành những giá trị mới cho tương lai.
