Trong bối cảnh Hà Nội và nhiều địa phương trên cả nước đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa gắn với bảo tồn bản sắc dân tộc, các chương trình nghệ thuật dành cho thiếu nhi ngày càng cho thấy vai trò quan trọng trong việc hình thành thế hệ công dân trẻ hiểu văn hóa, yêu di sản và có tinh thần sáng tạo. Những chương trình như Sắc màu Di sản, Tinh hoa hội tụ, Sắc màu Tuổi thơ hay Gala Tết thời gian qua không chỉ tạo nên những dấu ấn nghệ thuật giàu cảm xúc mà còn góp phần mở ra các không gian sáng tạo mới, kết nối giáo dục, văn hóa, du lịch và cộng đồng theo hướng phát triển bền vững.
Đặc biệt, Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật đang trở thành một trong những đơn vị tiên phong trong việc tổ chức các chương trình nghệ thuật, kiến tạo sân chơi sáng tạo cho thiếu nhi và cộng đồng, qua đó từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa từ nền tảng di sản dân tộc.
Kiến tạo sân chơi nghệ thuật từ chiều sâu di sản
Trong nhiều năm qua, IACE đã phối hợp với các cơ quan quản lý, chuyên gia văn hóa, nghệ sĩ, làng nghề và cộng đồng để triển khai nhiều hoạt động nghệ thuật mang tính giáo dục, trải nghiệm và lan tỏa giá trị truyền thống. Không dừng lại ở các chương trình biểu diễn đơn thuần, IACE hướng tới xây dựng hệ sinh thái sáng tạo, nơi thiếu nhi được tiếp cận di sản bằng những hình thức gần gũi, hiện đại và truyền cảm hứng.
Các chương trình như Sắc màu Di sản, Tinh hoa hội tụ, Sắc màu Tuổi thơ hay Gala Tết đã trở thành điểm hẹn văn hóa thu hút đông đảo nghệ sĩ, phụ huynh, học sinh và cộng đồng yêu nghệ thuật. Tại đây, trẻ em không chỉ được biểu diễn ca múa nhạc mà còn được trải nghiệm các hoạt động gắn với văn hóa dân gian, trình diễn áo dài, nghệ thuật truyền thống, thủ công mỹ nghệ và không gian làng nghề.
Theo đại diện lãnh đạo Viện, định hướng xuyên suốt của IACE là đưa di sản bước ra khỏi khuôn khổ trưng bày tĩnh để trở thành dòng chảy sống động trong đời sống cộng đồng. Khi nghệ thuật được kết nối với giáo dục di sản, thiếu nhi sẽ có cơ hội tiếp cận văn hóa dân tộc bằng cảm xúc, trải nghiệm và sự sáng tạo thay vì chỉ qua lý thuyết khô cứng.
“Gắn kết nghệ thuật với giáo dục di sản cho thiếu nhi và các tầng lớp xã hội là yêu cầu chiến lược, là giải pháp cốt lõi nhằm thực hiện hiệu quả Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về phát triển Thủ đô bền vững, văn hiến, hiện đại và giàu bản sắc. Những sân chơi nghệ thuật chuyên nghiệp không chỉ truyền cảm hứng sáng tạo mà còn giúp thế hệ trẻ nhận thức sâu sắc hơn về vai trò gìn giữ hồn cốt dân tộc trong thời kỳ hội nhập quốc tế”, đại diện Viện chia sẻ.
Một trong những dấu ấn nổi bật của Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật là việc thúc đẩy hình thành các không gian sáng tạo gắn với di sản văn hóa và làng nghề truyền thống. Đây được xem là hướng đi giàu tiềm năng trong bối cảnh Hà Nội đang tập trung phát triển mạng lưới công nghiệp văn hóa theo tinh thần Thành phố sáng tạo.
Thông qua sự phối hợp với ngành nông nghiệp và môi trường Hà Nội cùng nhiều địa phương, IACE đã góp phần đưa nghệ thuật đến gần hơn với các làng nghề, không gian sinh thái và khu vực lưu giữ giá trị văn hóa truyền thống. Từ đó, các chương trình nghệ thuật không chỉ diễn ra trong nhà hát hay sân khấu trung tâm mà còn xuất hiện tại các không gian mở, nơi di sản hiện diện một cách tự nhiên trong đời sống cộng đồng.
Theo các chuyên gia văn hóa, khi làng nghề trở thành điểm đến trải nghiệm sáng tạo, nơi diễn ra các hoạt động biểu diễn nghệ thuật, giao lưu văn hóa và giáo dục cộng đồng, giá trị của di sản sẽ được nâng lên rõ rệt. Những hoạt động này vừa góp phần quảng bá du lịch sinh thái, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.
Nhiều phụ huynh cho rằng việc cho trẻ tiếp cận với không gian làng nghề, nghệ thuật dân gian hay các hoạt động trải nghiệm văn hóa truyền thống mang lại ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Trong môi trường đó, trẻ em không chỉ học kỹ năng nghệ thuật mà còn hình thành tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc và khả năng kết nối cộng đồng.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một nếu thiếu sự kết nối với thế hệ trẻ. Chính vì vậy, việc đặt thiếu nhi vào trung tâm của các hoạt động sáng tạo văn hóa được xem là hướng đi mang tính chiến lược và bền vững.
Thông qua các chương trình nghệ thuật được đầu tư bài bản, IACE mong muốn trẻ em không chỉ là khán giả mà còn trở thành chủ thể sáng tạo. Từ những tiết mục nghệ thuật dân gian được dàn dựng hiện đại đến các hoạt động trải nghiệm thực tế, trẻ em được khuyến khích thể hiện tư duy sáng tạo, khả năng giao tiếp và tinh thần hội nhập quốc tế.
“Chúng tôi mong muốn các em thiếu nhi không chỉ là người thưởng thức mà còn trở thành những đại sứ nhỏ tuổi lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam. Khi các em hiểu về di sản, tự hào về cội nguồn, các em sẽ có trách nhiệm hơn trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị ấy trong tương lai”, đại diện Viện nhấn mạnh.
Bên cạnh yếu tố giáo dục, các sân chơi nghệ thuật còn góp phần phát hiện và bồi dưỡng tài năng nghệ thuật từ sớm. Nhiều em nhỏ sau khi tham gia các chương trình đã bộc lộ khả năng biểu diễn, thuyết trình, giao tiếp và sáng tạo nổi bật. Đây được xem là nguồn lực quan trọng cho sự phát triển của các ngành công nghiệp sáng tạo trong tương lai.
Theo các chuyên gia, công nghiệp văn hóa không chỉ là lĩnh vực kinh tế mới mà còn là động lực thúc đẩy sức mạnh mềm quốc gia. Trong xu thế hiện nay, việc kết hợp giữa nghệ thuật biểu diễn, giáo dục di sản, truyền thông sáng tạo và du lịch văn hóa đang mở ra nhiều cơ hội phát triển cho Hà Nội và Việt Nam.
Những chương trình do IACE tổ chức cho thấy cách tiếp cận mới trong việc bảo tồn di sản: không đóng khung văn hóa trong bảo tàng hay các hoạt động mang tính hình thức, mà đưa văn hóa trở thành nguồn lực sáng tạo phục vụ phát triển cộng đồng và kinh tế.
Đặc biệt, khi nghệ thuật được tổ chức bài bản, gắn với các sự kiện văn hóa, du lịch và giao lưu quốc tế, hình ảnh đất nước và con người Việt Nam cũng được quảng bá mạnh mẽ hơn ra thế giới. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng thương hiệu văn hóa quốc gia trong thời kỳ hội nhập.
Theo đại diện IACE, công nghiệp văn hóa muốn phát triển bền vững thì yếu tố con người phải được đặt ở vị trí trung tâm, đặc biệt là thế hệ trẻ. “Khi thiếu nhi được đặt vào trung tâm của dòng chảy di sản, các em sẽ trở thành nhân tố tích cực kiến tạo tương lai. Đây là nhiệm vụ cấp thiết trong giai đoạn hiện nay nhằm bồi đắp nguồn lực con người cho công nghiệp văn hóa Việt Nam”, ông khẳng định.
Có thể thấy, từ những sân chơi nghệ thuật giàu cảm hứng hôm nay, một thế hệ công dân trẻ hiểu văn hóa, yêu di sản và mang khát vọng sáng tạo đang từng bước được hình thành. Đó không chỉ là hành trình bảo tồn bản sắc dân tộc mà còn là hành trình kiến tạo tương lai cho công nghiệp văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.
