Phóng viên (PV): Thưa chị, nhìn lại cột mốc ngày 15/3/1951 tại xóm Mè, Thái Nguyên, chị cảm nhận thế nào về giá trị cốt lõi đã hình thành nên bản sắc của Nhà hát ngay từ ngày đầu thành lập?
NSND Hồng Hạnh: Có thể nói, Nhà hát chúng tôi sinh ra và lớn lên trong khói lửa của hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc. Vào những năm 1950, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn cam go, quyết liệt nhất, yêu cầu cấp thiết lúc bấy giờ là phải kịp thời bồi dưỡng, khơi dậy lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần tự tôn dân tộc; đồng thời cổ vũ, động viên hành động chiến đấu anh dũng của quân và dân ta.
Đại tá, NSND Hồng Hạnh, Giám đốc Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội.
Ngày 15 tháng 3 năm 1951, tại xóm Mè, thôn Hạ Bằng, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, nằm trong căn cứ kháng chiến Việt Bắc, Tổng đội Văn công thuộc Cục Tuyên huấn tiền thân của Nhà hát ngày nay chính thức được thành lập. Đây là đơn vị nghệ thuật đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Bản sắc của chúng tôi chính là sự hòa quyện giữa phẩm chất người nghệ sĩ và bản lĩnh người chiến sĩ. Từ những ngày đầu, các nghệ sĩ đã theo sát bộ đội, xuống các chiến hào, trận địa để sáng tác và biểu diễn, biến tiếng hát thành sức mạnh to lớn để đánh thắng thực dân Pháp xâm lược.
PV: Trong giai đoạn kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, hình ảnh người nghệ sĩ - chiến sĩ đã được khắc họa như thế nào qua các tác phẩm cụ thể, thưa chị?
NSND Hồng Hạnh: Đó là những trang sử bằng âm nhạc và vũ điệu vô cùng sống động. Trong kháng chiến chống Pháp, một loạt tác phẩm bất hủ đã ra đời như "Ca ngợi Đảng lao động Việt Nam", "Qua miền Tây Bắc", "Trường chinh ca", "Lô Giang", "Du kích sông Thao", "Hành quân xa", "Hò kéo pháo", "Chiến sĩ Him Lam", "Giải phóng Điện Biên".... Những hoạt động này đã góp phần quan trọng làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu. Đây cũng là nơi hội tụ, bồi dưỡng các văn nghệ sĩ quân đội tiêu biểu như nhà thơ Chính Hữu, nhà văn Vũ Tú Nam, các nhà biên kịch Thế Lữ, Đào Hồng Cẩm, cùng các nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát, Đỗ Nhuận, Lưu Hữu Phước, Hoàng Vân.
Tập thể ban lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội.
Bước sang cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, với tâm thế "Ta sẽ đến nơi đâu còn giặc, ta chưa về khi Tổ quốc chưa yên", các nghệ sĩ của Nhà hát đã có mặt khắp các mặt trận để động viên bộ đội với khẩu hiệu "Tiếng hát át tiếng bom". Chúng tôi không thể quên những buổi diễn trong hang đá, dưới hầm sâu hay giữa rừng cháy sạm vì bom đạn trên Tuyến lửa Quảng Bình, Vĩnh Linh, Khe Xanh, Đường 9 Nam Lào.... Những ca khúc như "Tiến bước dưới quân kỳ", "Biết ơn chị Võ Thị Sáu", "Câu hò bên bờ Hiền Lương", "Bài ca hy vọng", "Tiếng đàn Ta Lư", "Cô gái vót chông"... gắn liền với tên tuổi các nhạc sĩ Huy Thục, Huy Du, Vũ Trọng Hối, Doãn Nho, Nguyễn Văn Tý.... Đặc biệt, vở kịch múa "Ngọn lửa Nghệ Tĩnh" là một tác phẩm lớn ghi dấu ấn đậm nét trong lòng công chúng thời bấy giờ.
PV: Sau ngày đất nước thống nhất, Nhà hát đã đối mặt với những thách thức gì khi chuyển mình từ phục vụ chiến đấu sang phục vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thưa chị?
NSND Hồng Hạnh: Hòa bình chưa lâu thì tiếng súng lại vang lên ở biên giới phía Bắc và phía Tây Nam. Một lần nữa, những người nghệ sĩ của Nhà hát không quản ngại khó khăn lên các chốt điểm tiền tiêu hẻo lánh nhất để phục vụ bộ đội và Nhân dân, quyết tâm giữ vững từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Giai đoạn này đánh dấu sự trưởng thành khi chúng tôi bắt đầu xây dựng những chương trình nghệ thuật quy mô lớn, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, tôn vinh hình ảnh người lính trong nhiệm vụ mới.
Bước vào thời kỳ đổi mới, trong bối cảnh nền kinh tế thị trường và sự bùng nổ của các loại hình giải trí với nhiều trào lưu nghệ thuật khác nhau, Nhà hát đã đối mặt với không ít khó khăn. Làm thế nào để vừa giữ vững định hướng chính trị, vừa đáp ứng được nhu cầu thẩm mỹ ngày càng cao của khán giả là câu hỏi lớn đặt ra. Với tinh thần sáng tạo không ngừng, đơn vị đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng chuyên môn. Dấu mốc tháng 2 năm 2010 khi Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội trên cơ sở Đoàn Ca múa Quân đội là một sự phát triển khẳng định tầm vóc, chức năng của một đơn vị nghệ thuật cấp Bộ trực thuộc Tổng cục Chính trị.
PV: Chị đánh giá thế nào về mảng đề tài lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng trong các chương trình của Nhà hát trong bối cảnh hiện nay?
NSND Hồng Hạnh: Đề tài này luôn giữ vai trò chủ đạo, góp phần giáo dục tinh thần lạc quan cách mạng, cổ vũ bộ đội hăng hái thi đua xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Các tác phẩm mới đậm đà bản sắc dân tộc và hiện đại đã đạt nhiều Huy chương Vàng, Bạc như: "Khúc tráng ca người lính", "Có một Thăng Long", "Tổ quốc và người chiến sĩ", "Phú nước non", "Tướng quân Võ Nguyên Giáp", "Dưới cờ quyết thắng"...Về múa, có thể kể đến "Trống hội ngàn năm", "Đi tìm đồng đội", "Những con người huyền thoại", "Đạp bằng sóng gió"...
Những tác phẩm này gắn liền với các tên tuổi như Ứng Duy Thịnh, Đặng Văn Hùng, Đỗ Minh Quang, Phan Doãn Tần, Lê Mạnh Hưng, Ma Bích Việt, Hà Thủy...Không chỉ phục vụ trong nước, Nhà hát còn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đối ngoại quốc phòng, ngoại giao nhân dân tại nhiều quốc gia. Mỗi chuyến lưu diễn là cơ hội khẳng định vị thế của nghệ thuật Quân đội nhân dân Việt Nam, góp phần xây dựng hình ảnh đất nước hòa bình, hữu nghị và phát triển.
PV: Những con số về thành tích của Nhà hát trong những năm gần đây thực sự ấn tượng. Chị có thể chia sẻ cụ thể hơn về nỗ lực của tập thể cán bộ, nghệ sĩ?
NSND Hồng Hạnh: Những con số thực sự là minh chứng cho sự lao động nghiêm túc và tâm huyết. Từ năm 1990 đến nay, chúng tôi tham gia 12 hội diễn, liên hoan và đạt 82 Huy chương Vàng, 70 Huy chương Bạc. Đặc biệt trong giai đoạn 2020 - 2025, dù phải đối mặt với khó khăn của đại dịch Covid-19, Nhà hát vẫn tổ chức biểu diễn được 1.026 chương trình nghệ thuật, vượt chỉ tiêu trung bình hàng năm hơn 23%.
Chúng tôi đã mang tiếng hát phục vụ bộ đội và Nhân dân trên mọi miền Tổ quốc, nhất là vùng sâu, vùng xa, địa bàn chiến lược như Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ và các đảo xa như Trường Sa, Phú Quốc, Phú Quý, Côn Đảo, Lý Sơn, Bạch Long Vĩ, Cát Bà...Nhà hát cũng là lực lượng nòng cốt trong các sự kiện chính trị trọng đại của Đảng, Nhà nước và Quân đội. Điển hình là các chương trình chào mừng 95 năm thành lập Đảng, 50 năm Giải phóng miền Nam, 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, cũng như Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV. Tại Army Games 2021 ở Liên bang Nga, đội tuyển của Nhà hát đã đạt giải cao, khẳng định bản sắc văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.
PV: Về vấn đề nhân sự, Nhà hát đã thực hiện chính sách thu hút nhân tài như thế nào để xây dựng đội ngũ kế cận, thưa chị?
NSND Hồng Hạnh: Chúng tôi xác định con người là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững. Nhà hát đã thực hiện chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài và xây dựng đội ngũ cán bộ, nghệ sĩ có trình độ chuyên môn cao, tâm huyết với nghề. Hiện nay, Nhà hát quy tụ nhiều gương mặt nghệ sĩ tài năng như: Ca sĩ Viết Danh, Hồng Hồng Ngọc, PLoong Thiết, Thanh Tài, Hồng Duyên, Thu Thủy, Cẩm Tú, Tuấn Ngọc, Thế Dũng...
Bên cạnh đó là đội ngũ nhạc sĩ, nhạc công và biên đạo uy tín như: NSƯT Trần Quốc Đạt, Tạ Duy Tuấn, Dương Quân, NSƯT Nguyễn Tuấn Ngọc, NSƯT Bùi Công Hải, Bùi Phi Trường...Đây chính là những "hạt giống đỏ", thế hệ kế cận tiếp nối xứng đáng truyền thống và sự nghiệp văn hóa nghệ thuật của Nhà hát trong tương lai. Chúng tôi luôn chú trọng giáo dục chính trị, xây dựng bản lĩnh vững vàng và đạo đức lối sống cho đội ngũ nghệ sĩ - chiến sĩ.
PV: Với danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân và vừa qua là Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba, Nhà hát định vị mình như thế nào trong tiến trình phát triển của nền văn hóa dân tộc, thưa chị?
NSND Hồng Hạnh: Tấm Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba là sự ghi nhận to lớn của Đảng, Nhà nước và Quân đội đối với thành tích xuất sắc của Nhà hát trong suốt 75 năm qua. Trước đó, chúng tôi đã vinh dự nhận Danh hiệu "Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân" thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cùng nhiều Huân chương Độc lập, Quân công, Chiến công và Lao động cao quý khác.
Trong bối cảnh hiện nay, chúng tôi ý thức sâu sắc rằng truyền thống là dòng chảy không ngừng. Tự hào về quá khứ nhưng không bao giờ thỏa mãn, tập thể Nhà hát xin hứa sẽ ra sức học tập, rèn luyện, không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn và bản lĩnh chính trị. Chúng tôi nguyện nỗ lực phấn đấu, cống hiến cho sự nghiệp văn hóa nghệ thuật của Đảng và Nhà nước, xây dựng Nhà hát ngày càng lớn mạnh, xứng đáng là đơn vị nghệ thuật tiêu biểu hàng đầu của Quốc gia và Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng. Nhà hát sẽ luôn là cánh chim đầu đàn, lực lượng xung kích tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa.
PV: Xin trân trọng cảm ơn chị về cuộc trò chuyện sâu sắc này!
Một số hoạt động của Nhà hát Ca múa nhạc Quân đội:
