1. Lý luận về trí tuệ nhân tạo AI trong chính trị xã hội
Trước đó, C.Mác đã chỉ ra: “Sự phát triển của lực lượng sản xuất luôn kéo theo sự chuyển biến căn bản trong quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng”. Và trí tuệ nhân tạo (AI) hôm nay chính là lực lượng sản xuất mới kéo theo sự chuyển biến căn bản đó. Khi những thuật toán của AI bắt đầu can thiệp sâu vào mọi mặt của đời sống xã hội, quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng, đặc biệt trong mặt tư tưởng lại càng trở nên phức tạp.
Nếu không kiểm soát AI, buông lỏng cảnh giác, một nghịch lý nguy hiểm khác sẽ xảy ra, khác xa với định hướng và ý nghĩa tốt đẹp ban đầu của công nghệ: Công nghệ thay vì là công cụ phục vụ con người, sẽ quay lại thao túng nhận thức và dẫn dắt các quyết sách chính trị.
Thêm vào đó, đa số doanh nghiệp hiện nay đều ứng dụng AI trong việc kinh doanh, mở rộng và giáo dục hành vi người dùng hay nói chính xác là đưa chủ nghĩa tư bản vào chiều sâu nhận thức của con người. Những biến hóa khôn lường từ AI cùng tư tưởng chạy theo lợi nhuận và sự thu hút sự chú ý đang liên tục gieo rắc lối sống cá nhân cực đoan, chủ nghĩa thực dụng và tâm lý thờ ơ chính trị đến con người. Trước tình hình đó, Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã chỉ rõ: Bảo đảm "an ninh tư tưởng - văn hóa" trên không gian mạng lúc này chính là bảo vệ điều kiện sống còn của chế độ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã từng khẳng định: “Cách mạng là sự nghiệp của trí tuệ tập thể”. Trí tuệ ấy, trong kỷ nguyên số, bắt buộc phải là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bản lĩnh chính trị vững vàng và khả năng làm chủ công nghệ mũi nhọn.
Chúng ta không bài xích hay e sợ AI, ngược lại cần phải tận dụng tối đa nguồn lực đó để phát triển. Tuy nhiên, cần đặt AI vào trong trong lăng kính quản trị chiến lược của Đảng, hướng đến mục tiêu xây dựng con người mới, kiến tạo nền kinh tế độc lập, tự chủ và bảo vệ định hướng xã hội chủ nghĩa. Không chỉ làm chủ công nghệ để phát triển kinh tế, mà nắm vững công nghệ chính là để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.
2. 3 ưu điểm "mũi nhọn" chiến lược của Trí tuệ nhân tạo trên mặt trận tư tưởng
2.1. Hỗ trợ phát hiện tin giả, tin độc lan truyền
Mỗi ngày, mỗi giờ, chúng ta tiếp xúc với hàng tá thông tin, thật giả lẫn lộn, rất khó để kiểm chứng. Thay vì phải dùng sức người để đọc và sàng lọc nội dung từng bài viết, AI có thể hỗ trợ con người trong việc phát hiện và phân loại mức độ sai lệch, độc hại của thông tin. Qua đó, giúp các cơ quan chức năng kịp thời xử lý, ngăn chặn trước khi những thông tin xấu độc này lan truyền rộng rãi gây hoang mang dư luận. Dĩ nhiên, máy móc dẫu thông minh đến mấy cũng chỉ là công cụ; để đạt hiệu quả cao nhất và đúng mục tiêu nhất, AI vẫn cần được vận hành bởi những khối óc có bản lĩnh chính trị vững vàng và sự nhạy bén của con người. Với AI, lực lượng đấu tranh của chúng ta sẽ chuyển trạng thái từ bị động đối phó sang chủ động phản bác và đập tan những mưu đồ chống phá đội lốt "phản biện xã hội".
2.2. Hỗ trợ tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân
Công tác tuyên truyền, giáo dục giờ đây không chỉ dừng lại ở những bài diễn văn một chiều. AI cho phép chúng ta "cá nhân hóa" thông tin đến từng người dân thông qua các thuật toán tự động phân tích độ tuổi, thói quen và sự quan tâm của người dùng để phân phối các nội dung phù hợp. Những Nghị quyết, chính sách khô khan có thể được AI chuyển hóa thành các video sinh động, những infographic bắt mắt, hay thậm chí là một "Chatbot chính trị" thân thiện sẵn sàng giải đáp mọi thắc mắc của sinh viên, người lao động. Khi cái đẹp, cái đúng được lan tỏa thông minh và len lỏi vào từng "điểm chạm" số hàng ngày, nó sẽ tự động đẩy lùi cái xấu, xây dựng nên một bức tường thành niềm tin vững chắc trong toàn xã hội.
3. Những tác động tiêu cực của AI đối với nền tảng tư tưởng của Đảng
3.1. Tác động của AI lên nhận thức của người dân
Trước đây, để tạo ra một chiến dịch bôi nhọ, xuyên tạc, các thế lực thù địch phải tốn rất nhiều thời gian, công sức để cắt ghép hình ảnh, bài viết hay các video phản động. Nhưng với trí tuệ nhân tạo, các thế lực thù địch đã có thêm vũ khí nguy hiểm chưa từng có: Sản xuất tin giả ở quy mô công nghiệp.
Những luồng thông tin độc hại giờ đây không xuất hiện dưới dạng những lời lẽ chửi bới thô tục, bộc lộ rõ tính chống phá. Thay vào đó, AI giúp chúng ngụy trang dưới vỏ bọc tinh vi hơn, phức tạp hơn: những bài viết "phản biện xã hội" êm tai, những phân tích mang vẻ ngoài học thuật khách quan, hay những câu chuyện đánh trúng vào tâm lý tò mò của đám đông…
Bằng AI, những kẻ chống phá có thể dễ dàng tạo ra một đoạn video hay một tệp ghi âm giả mạo hình ảnh, giọng nói của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Trong bối cảnh thông tin bùng nổ, khi thói quen của phần lớn người dùng mạng xã hội là lướt nhanh, "tin ngay" và "chia sẻ liền" mà không màng kiểm chứng, một đoạn video giả mạo nếu được phát tán vào những thời điểm nhạy cảm (trước các kỳ Đại hội, khi xử lý các vụ án tham nhũng lớn...) sẽ tạo ra sức công phá khủng khiếp. Nó làm nhiễu loạn dư luận, gây hoang mang trong nhân dân và làm xói mòn nghiêm trọng niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng.
Khi ranh giới giữa thật và giả bị AI xóa nhòa, con người dần mặc định những điều sai trái đó là sự thật. Đó chính là thủ đoạn "mưa dầm thấm lâu", thực hiện chiến lược "diễn biến hòa bình" một cách thâm độc nhất.
3.2. Tác động của AI lên bộ máy chính trị
Không chỉ đến từ bên ngoài, nguy cơ đe dọa nền tảng tư tưởng còn nảy sinh ngay từ bên trong, xuất phát từ chính thói quen và nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên trong quá trình sử dụng AI.
Thay vì nghiên cứu tài liệu, suy nghĩ, chắt lọc từ thực tiễn để viết một bài tham luận, một bản báo cáo hay một kế hoạch hành động, không ít người chọn cách lạm dụng AI để làm thay tất cả, dẫn đến việc cá nhân tự tước bỏ năng lực tư duy độc lập. Sự lười biếng trong tư duy sẽ dẫn đến sự phai nhạt lý tưởng. Một Đảng tiên phong, bản lĩnh không thể được cấu thành từ những đảng viên có thói quen "sao chép" và phó mặc các quyết sách, ý tưởng chính trị của mình cho những thuật toán vô tri. Trong môi trường công tác, đặc biệt là ở các cơ quan trọng yếu, lực lượng vũ trang, việc cung cấp thông tin, số liệu cho AI để yêu cầu viết báo cáo còn tiềm ẩn nguy cơ lộ bí mật quốc gia vô cùng nghiêm trọng.
4. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng giữa bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ và đang định hình lại phương thức tiếp nhận thông tin của con người, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần đòi hỏi một tư duy quản trị mới. Chúng ta không e ngại công nghệ, mà phải chủ động làm chủ công nghệ, triển khai đồng bộ bốn nhóm hành động chiến lược sau:
Một là, xác lập chủ quyền dữ liệu và xây dựng hệ sinh thái AI mang bản sắc Việt Nam. Các cơ quan chức năng cần khẩn trương số hóa, xây dựng kho thông tin, dữ liệu chuẩn mực về lịch sử dân tộc, pháp luật và đường lối của Đảng. Từ bệ phóng dữ liệu "sạch" này, Việt Nam cần phát triển những mô hình AI của riêng mình, đóng vai trò như những nền tảng cung cấp thông tin chính thống, khách quan và giải đáp chính xác mọi thắc mắc của nhân dân.
Hai là, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong việc đảm bảo an toàn không gian mạng. Nhờ khả năng xử lý dữ liệu khổng lồ trong tích tắc, AI giúp cơ quan quản lý sớm phát hiện những bài viết bóp méo sự thật, video giả mạo hay các luận điệu xuyên tạc ngay khi chúng vừa manh nha xuất hiện. Không chỉ vậy, AI còn hỗ trợ lan tỏa các thông điệp tích cực thông qua việc sản xuất nội dung hàng loạt, nhanh chóng. Khi các chính sách của Nhà nước được phân phối đúng đối tượng với nhiều định dạng sinh động, thông tin chính thống sẽ tự động chiếm lĩnh không gian mạng, hạn chế cơ hội để các thông tin xuyên tạc, phản động tiếp cận với người dân.
Ba là, nâng cao nhận thức và rèn luyện bản lĩnh chính trị cho người dân. Đối với người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần được trang bị kỹ năng nhận diện tin giả, hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận và chia sẻ. Đối với cán bộ, đảng viên, yêu cầu đặt ra không chỉ là vững vàng về tư tưởng mà còn phải am hiểu công nghệ. Cần chấn chỉnh triệt để tình trạng một bộ phận cán bộ lười biếng, ỷ lại vào máy móc trong việc nghiên cứu, soạn thảo văn bản, dẫn đến nguy cơ tự đánh mất năng lực tư duy độc lập và tính chiến đấu của người cộng sản.
Bốn là, tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với chiến lược phát triển trí tuệ nhân tạo. Cùng với việc thiết lập các cơ chế giám sát công nghệ chặt chẽ, chúng ta cũng cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm, cập nhật thuật toán mới. Điều này giúp hệ thống quản lý của nước ta luôn theo kịp sự phát triển của thế giới và ứng phó hiệu quả với các thủ đoạn chống phá ngày càng tinh vi.
Trí tuệ nhân tạo đã vượt ra khỏi ranh giới của một công cụ kỹ thuật đơn thuần để trở thành một thách thức trực tiếp đối với an ninh ý thức hệ toàn cầu. Đối với Việt Nam, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không còn là một sự lựa chọn hay phép thử, mà đã trở thành mệnh lệnh sống còn. Chỉ khi chúng ta chủ động làm chủ không gian mạng, kiểm soát chặt chẽ luồng dữ liệu và từng bước kiến tạo một hệ sinh thái AI phục vụ mục tiêu xã hội chủ nghĩa, dân tộc ta mới có thể tự tin sải bước vào kỷ nguyên công nghệ. Đó là con đường duy nhất để Việt Nam vươn mình vươn lên, tận dụng tối đa sức mạnh của thời đại mà vẫn giữ trọn vẹn bản sắc văn hóa, chủ quyền dân tộc, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và hướng đến khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
