Đó không đơn thuần là nỗi đau khi một đối tác chiến lược mất đi người bạn đồng hành, mà là sự tiễn biệt một người anh em sắt son, một nhân cách lớn đã tạc tượng vào lòng nhân nghĩa của người Việt qua những năm tháng gian khổ nhất. Sự ra đi của ông đã kích hoạt một đợt sóng cảm xúc mãnh liệt, nơi mà niềm tự hào và sự tiếc thương đan xen, tạo nên một chương đặc biệt trong văn hóa ứng xử của một dân tộc luôn coi trọng chữ tình và chữ nghĩa.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng ghi sổ tang - Ảnh: VGP/Hải Minh

Được tin đồng chí Fidel Castro, nguyên Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, nguyên Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa Cuba, lãnh tụ của nhân dân Cuba anh em, từ trần ở tuổi 90 vào đêm ngày 25/11/2016 - giờ La Habana, tức trưa ngày 26/11/2016 - giờ Hà Nội, ngày 26 tháng 11, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước, Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã gửi điện chia buồn tới Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, Hội đồng Nhà nước, Chính phủ và Quốc hội chính quyền nhân dân nước Cộng hòa Cuba. Toàn văn bức điện viết:

“Kính gửi:

- Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba

- Hội đồng Nhà nước và Chính phủ nước Cộng hòa Cuba

- Quốc hội chính quyền nhân dân nước Cộng hòa Cuba

Các đồng chí thân mến,

Chúng tôi vô cùng xúc động và đau buồn sâu sắc khi được tin đồng chí Fidel Castro Ruz, nguyên Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, nguyên Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hoà Cuba, lãnh tụ của nhân dân Cuba anh em, nhà lãnh đạo cộng sản và cách mạng kiên cường của các dân tộc Mỹ Latinh và phong trào đấu tranh vì hoà bình, độc lập dân tộc, tự do và chủ nghĩa xã hội, đã từ trần vào ngày 25/11/2016 vừa qua.

Cuộc đời trong sáng và sự nghiệp bất tử của đồng chí Fidel Castro sẽ sống mãi trong sự nghiệp cách mạng vẻ vang của nhân dân Cuba và các dân tộc đang nỗ lực đấu tranh nhằm xây dựng một thế giới công bằng, văn minh, dân chủ, phồn vinh và hạnh phúc. Đồng chí Fidel đã tiếp nối xứng đáng sự nghiệp cao cả của các Anh hùng Simón Bolívar, José Martí và các vị anh hùng tiên bối của Cuba và Mỹ Latinh, cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng cao đẹp, kiên cường đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân và đế quốc; đi đầu và lãnh đạo nhân dân Cuba từ Moncada đến Sierra Maestra, đập tan chế độ độc tài tay sai đế quốc, đưa đất nước và nhân dân Cuba vào kỷ nguyên độc lập, tự do thực sự kể từ ngày 01/01/1959; không ngừng nâng cao vị thế của cách mạng, cũng như phẩm giá của nhân dân Cuba trên trường quốc tế; đưa đất nước Cuba từ đói nghèo, lạc hậu trở thành tấm gương của các nước đang phát triển về giáo dục, y tế, thể thao - văn hóa, công nghệ sinh học và đặc biệt là tinh thần quốc tế hào hiệp đối với các dân tộc anh em khác ở Mỹ Latinh, cũng như ở châu Phi và châu Á.

Hơn nửa thế kỷ với cương vị là người đứng đầu và lãnh tụ cách mạng Cuba, đồng chí Fidel Castro cũng là người đồng chí, anh em

Dưới đây là phần nội dung tiếp theo được chuyển chữ (transcribe) từ hình ảnh mới nhất của bạn:

thân thiết của lãnh đạo và nhân dân Việt Nam; luôn sát cánh cùng Việt Nam trong những năm tháng gian khổ của cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất Tổ quốc, cũng như trong ngày vui thắng lợi và công cuộc “xây dựng đất nước Việt Nam đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như Chủ tịch Hồ Chí Minh hằng mong muốn. Trong trái tim của những người Việt Nam luôn khắc sâu câu nói bất hủ của đồng chí Fidel Castro: “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”.

Đồng chí Fidel Castro qua đời, Đảng Cộng sản Cuba, Nhà nước, Chính phủ và nhân dân Cuba anh em, cũng như nhân dân các nước Mỹ Latinh và phong trào cộng sản, cách mạng thế giới mất đi một nhà lãnh đạo kiên cường, quả cảm và dày dạn kinh nghiệm; Đảng Cộng sản, Nhà nước và nhân dân Việt Nam mất đi một người đồng chí, anh em chiến đấu vô cùng thân thiết và quý mến. Chúng tôi tin tưởng chắc chắn rằng, trong giờ phút đau thương này của Đảng Cộng sản và nhân dân Cuba anh em, của tất cả những người cộng sản, cách mạng và nhân dân yêu chuộng hoà bình, tự do, công lý và tiến bộ xã hội trên thế giới, những người cộng sản Cuba và nhân dân Cuba anh hùng tiếp tục đoàn kết nhất trí dưới sự lãnh đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba quang vinh do đồng chí Raúl Castro đứng đầu, nhất định sẽ thực hiện thắng lợi những di huấn của đồng chí Fidel Castro, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước Cuba tự do và tươi đẹp.

Trong giờ phút đau thương vô hạn này, những người cộng sản và nhân dân Việt Nam một lần nữa xin khẳng định lại tình đoàn kết chiến đấu kiên định với những người cộng sản và nhân dân Cuba anh em. Castro sống mãi trong sự nghiệp cách mạng Cuba và của các dân tộc an hem trên thế giới1”.

Thông cáo đặc biệt và ngoại lệ của tình thân

Nhìn lại những ngày cuối năm ấy qua các bản tin đặc biệt trên báo Nhân Dân, Thông tấn xã Việt Nam, báo Quân đội nhân dân, báo Tổ quốc, báo Chính phủ, Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) và hàng trăm tờ báo lớn nhỏ khác trên khắp cả nước, chúng ta thấy hiện lên một bức tranh văn hóa thấm đẫm tinh thần ân nghĩa tương giao. Quyết định tổ chức Quốc tang vào ngày 4 tháng 12 năm 2016 đã khẳng định một vị thế chưa từng có trong tiền lệ ngoại giao, một vị lãnh đạo nước ngoài được tiễn đưa bằng nghi thức cao nhất của dân tộc Việt Nam.

Thông tấn xã Việt Nam, báo Tổ quốc, báo Chính phủ và VOV đã trang trọng phát đi những dòng thông tin lay động lòng người, khắc họa chân dung một vị huyền thoại cách mạng với tầm vóc thế giới nhưng lại gần gũi với nhân dân Việt Nam. Trích dẫn Thông cáo đặc biệt của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam:

"Để tỏ lòng sâu sắc thương tiếc đồng chí Fidel Castro, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam quyết định để tang đồng chí Fidel Castro với nghi thức Quốc tang vào ngày 4/12/2016. Đồng chí Fidel Castro là người bạn lớn, người đồng chí, anh em vô cùng thân thiết của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta. Trong hơn nửa thế kỷ qua, kể từ khi Cách mạng Cuba thành công, đồng chí Fidel Castro đã cùng Chủ tịch Hồ Chí Minh và các nhà lãnh đạo Việt Nam, Cuba không ngừng vun đắp, xây dựng và phát triển mối quan hệ đoàn kết anh em, hợp tác toàn diện và tin cậy lẫn nhau giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân hai nước. Sự ra đi của đồng chí Fidel Castro là một tổn thất vô cùng lớn lao đối với Đảng, Nhà nước, nhân dân Cuba anh em và phong trào cộng sản, công nhân, cách mạng thế giới.1"

Thông cáo ấy không chỉ là một văn bản hành chính trang trọng, mà là lời hiệu triệu trái tim của hàng triệu người con đất Việt hướng về La Habana. Theo ghi nhận từ VOV và báo Chính phủ, trong ngày Quốc tang, các cơ quan, công sở trong cả nước và các cơ quan đại diện của Việt Nam tại nước ngoài treo cờ rủ, có dải băng tang bằng vải đen, đồng thời ngừng các hoạt động vui chơi, giải trí công cộng.

Tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng buộc dải băng tang màu đen lặng lẽ bay dưới bầu trời xám mờ của mùa đông mang một sức nặng tâm linh khó tả. Nghi thức này không chỉ giới hạn ở các cơ quan công sở hay đại diện ngoại giao, mà nó len lỏi vào từng con ngõ nhỏ, từng hiên nhà của những gia đình bình dị. Người dân Việt Nam treo cờ rủ không vì mệnh lệnh, mà vì họ cảm thấy cần phải làm điều đó cho một người thân vừa nằm xuống.

Trên khắp các tuyến phố trung tâm của Thủ đô Hà Nội như Hùng Vương, Hoàng Diệu, Điện Biên Phủ hay các khu vực công cộng như bến xe, nhà ga, sắc đỏ của lá cờ Tổ quốc được điểm thêm dải băng đen trang nghiêm. Tại lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, nghi lễ treo cờ rủ được thực hiện một cách thành kính nhất, biểu trưng cho sự tiễn biệt giữa hai người anh em vĩ đại. Các tờ báo chính thống khi ấy đã đồng loạt nhận định rằng, đây là một ngoại lệ của tình thân, nơi mà khoảng cách nửa vòng trái đất bị xóa nhòa bởi một sợi dây liên kết vô hình nhưng bền chặt hơn bất kỳ hiệp ước kinh tế nào.

Đó là chiều sâu văn hóa của một dân tộc luôn ghi lòng tạc dạ những ai đã đứng bên mình trong lúc bĩ cực. Nỗi đau ấy được lan tỏa trên khắp các phương tiện thông tin đại chúng, nơi mà các biên tập viên, phóng viên không còn viết bằng mực mà viết bằng niềm xúc động chân thành. Những trang báo được thiết kế trang trọng với tông màu đen trắng chủ đạo, những dòng tít nghẹn ngào đã tạo nên một bầu không khí đồng cảm toàn dân tộc. Sự kiện Quốc tang trở thành một điểm tựa để người Việt soi chiếu lại hành trình giải phóng dân tộc, nơi mà bóng dáng của Fidel luôn hiện hữu như một điểm tựa tinh thần vững chãi.

Sức nặng của lòng thành kính: Những đoàn đại biểu và sự đồng lòng của dân tộc

Không gian tại Đại sứ quán Cuba trong những ngày Quốc tang như cô đặc lại bởi sự thành kính và nỗi tiếc thương vô hạn. Thống kê từ các cơ quan thông tấn và báo Chính phủ cho thấy những cử chỉ nghĩa tình lớn lao từ các ngành các cấp và các tầng lớp nhân dân. Đã có hơn 133 đoàn lãnh đạo cấp Thứ trưởng và tương đương, cùng 10 đoàn lãnh đạo cấp Bộ trưởng đại diện cho các cơ quan Chính phủ đã đến viếng, đặt vòng hoa và ghi sổ tang chia buồn. Đặc biệt, sự hiện diện của hàng loạt các đoàn đại biểu đến từ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã cho thấy nỗi đau này không của riêng ai, mà trải dài trên khắp dải đất hình chữ S.

Từ những đoàn đại biểu của các thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ cho đến các địa phương mang nặng nợ ân tình với Cuba như Quảng Trị, Quảng Bình đều có mặt sớm nhất. Những vòng hoa mang dòng chữ kính viếng từ phương xa gửi về không chỉ là nghi thức, mà là tấm lòng của người dân vùng đất lửa gửi tới vị Tổng tư lệnh đã từng không quản ngại hy sinh để đến với họ. Sự hiện diện đông đủ của các cơ quan trung ương, đoàn thể và địa phương đã tạo nên một sức nặng chính trị và nhân văn, khẳng định rằng tình hữu nghị Việt Nam - Cuba là tài sản quý báu của toàn dân tộc.

Thống kê cho thấy đã có hơn 2.000 người dân tự nguyện đến xếp hàng để vào viếng, cùng với 35 tổ chức, đoàn thể và 58 cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam. Nhưng vượt lên trên những con số, đó là những gương mặt đẫm lệ, những ánh mắt xa xăm nhớ về một thời hào hùng mà Fidel chính là linh hồn của tinh thần quốc tế. Sự kết nối giữa các đoàn đại biểu chính phủ, các tỉnh thành và người dân lao động tại lễ viếng đã minh chứng cho một sự gắn kết keo sơn, hiếm có nhà lãnh đạo nước ngoài nào có được trong lòng người Việt.

Tại Cuba, Đoàn đại biểu Việt Nam do Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân dẫn đầu là đoàn đầu tiên đến dự lễ tang của Lãnh tụ Cuba Fidel Castro. Điều đó một lần nữa cho thấy mức độ đặc biệt của quan hệ hai nước. Lãnh tụ cách mạng Cuba - Fidel Castro là một nhân vật hết sức gần gũi không chỉ đối với nhân dân mà còn đối với các nhà lãnh đạo của Việt Nam. Fidel là một biểu tượng trong quan hệ hai nước và những việc làm của ông đã thể hiện tình cảm sâu sắc của nhân dân Cuba đối với Tổ quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Phát biểu tại Lễ tang Lãnh tụ Fidel Castro, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân nhấn mạnh: “Ở thời khắc vô cùng đau thương và xúc động này, một lần nữa tôi xin chuyển đến lãnh đạo, nhân dân Cuba anh em và đặc biệt là gia quyến của đồng chí Fidel Castro lời chia buồn chân thành và sâu sắc nhất của lãnh đạo và toàn thể nhân dân Việt Nam. Đồng chí Fidel Castro qua đời, Đảng Cộng sản Cuba, Nhà nước và nhân dân Cuba anh em mất đi vị lãnh tụ lịch sử và huyền thoại, phong trào cộng sản và cách mạng quốc tế mất đi một nhà lãnh đạo kiên cường, quả cảm và dày dạn kinh nghiệm; Đảng Cộng sản, Nhà nước và nhân dân Việt Nam mất đi một người đồng chí, người anh em chiến đấu vô cùng thân thiết và gần gũi. Trong giờ phút đau thương vô hạn này, chúng tôi xin bày tỏ niềm tin sắt đá rằng những người cộng sản và nhân dân Cuba anh hùng tiếp tục đoàn kết dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Cuba quang vinh do đồng chí Raúl Castro đứng đầu, nhất định sẽ thực hiện thành công những di huấn và tư tưởng vĩ đại của đồng chí Fidel, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước Cuba tự do và tươi đẹp.

Những người Việt Nam chúng tôi luôn khắc sâu trong trái tim mình câu nói bất hủ của đồng chí Fidel: "Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình" và tại thời khắc thiêng liêng này, chúng tôi một lần nữa xin khẳng định lại tình đoàn kết chiến đấu kiên định trước sau như một với những người cộng sản và nhân dân Cuba anh em.

Chúng ta tin tưởng chắc chắn rằng đồng chí Fidel sẽ sống mãi trong sự nghiệp cách mạng chính nghĩa của nhân dân Cuba anh hùng và trong trái tim của các dân tộc anh em trên thế giới.

Kính thưa đồng chí Fidel, xin tiễn biệt đồng chí, người anh em vô cùng thân thiết và quý mến về nơi an nghỉ vĩnh hằng!1”

Những ký ức chạm đến trái tim của nhân chứng lịch sử

Sức nặng của sự tri ân này không chỉ nằm ở những con số, mà được bồi đắp từ những câu chuyện đời thường, những rung cảm trực diện của những người từng có cơ hội đứng chung dưới bầu trời với vị Tổng tư lệnh. Tại Đại sứ quán Cuba, ông Nguyễn Khắc Sinh, một cựu chiến binh, đã đến để chia sẻ sự tiếc thương và ngưỡng mộ đối với người anh hùng Fidel Castro. Ông Sinh bồi hồi nhớ lại ngày Fidel sang Việt Nam, khi ông hòa cùng dòng người đứng đón ở đường Phan Đình Phùng, giữa không khí hừng hực lửa cách mạng ấy, ông đã hét lên "Viva Fidel" bằng tất cả lòng nhiệt thành và chỉ muốn được ôm vị lãnh tụ thật chặt vào lòng.

Xúc động không kém là câu chuyện của ông Phạm Trung Tín, nguyên cán bộ của Bộ Công an, người đã mang theo tấm ảnh chụp chung với lãnh tụ Fidel Castro đến lễ viếng. Do đặc thù công tác, ông Tín vinh dự được gặp Fidel nhiều lần và luôn ấn tượng sâu sắc với sự quan tâm tỉ mỉ của ngài đối với đời sống nhân dân Việt Nam. Ông kể lại kỷ niệm khi Fidel hỏi về khả năng nuôi bò sữa tại Việt Nam, ông đã chỉ vị trí Mộc Châu trên bản đồ, ngay lập tức, vị lãnh tụ đã bảo sẽ tặng bò cho Mộc Châu và không quên dặn dò đầy trăn trở rằng khi nào giải phóng, hãy nhân giống đàn bò ấy để gửi tới miền Nam ruột thịt. Tình cảm ấy cho thấy Fidel không chỉ lo cho hiện tại mà còn đau đáu cho một tương lai thống nhất của dân tộc Việt Nam.

Góp thêm một nét vẽ vào bức tranh lòng dân, võ sư Nguyễn Văn Hải của Hội Võ thuật Hà Nội đã đến viếng với tấm lòng thành kính sâu xa. Ông chia sẻ rằng lãnh tụ Fidel nói riêng và nhân dân Cuba nói chung đã đồng cam cộng khổ với người dân Việt Nam trong những lúc khó khăn nhất, và cả đất nước Việt Nam sẽ mãi mãi tưởng nhớ đến ông. Những lời tâm sự ấy đại diện cho tiếng lòng của hàng triệu người dân lao động, khẳng định rằng Fidel là hiện thân của một hiệp sĩ thời hiện đại, người đã đứng về phía Việt Nam bằng một tình cảm vô điều kiện và tinh khiết.

Đồng hành cùng những ký ức ấy là bóng dáng của những người dẫn đường, những cán bộ ngoại giao từng làm việc bên cạnh ngài. Ông Nguyễn Xuân Thắng, nguyên cán bộ dẫn đường cho đoàn của Fidel vào Quảng Trị năm 1973, vẫn chưa quên khoảnh khắc vị Tổng tư lệnh dừng xe bên vệ đường, bế một nữ thanh niên xung phong bị thương do bom nổ chậm lên xe của mình để đi cấp cứu. Ánh mắt Fidel khi ấy, qua lời kể của ông Thắng, không phải ánh mắt của một chính khách mà là ánh mắt của một người cha đang lo lắng cho giọt máu của mình. Đó là điểm chạm cảm xúc lớn lao nhất, lý giải vì sao người dân Việt Nam lại dành cho ông một tình yêu vô bờ bến đến thế.

Sổ tang và lời thề của lòng trung nghĩa xuyên đại dương

Được tin Lãnh tụ cách mạng Cuba Fidel Castro từ trần, các đồng chí lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và các ban, bộ, ngành, các tổ chức quần chúng và nhân dân Việt Nam đã đến Đại sứ quán Cuba tại Thủ đô Hà Nội và Tổng Lãnh sự quán Cuba tại Thành phố Hồ Chí Minh viếng và ghi sổ tang. Sáng 28/11/2016, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nước Trần Đại Quang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh đã đến Đại sứ quán Cuba tại Hà Nội viếng và ghi sổ tang tưởng niệm Lãnh tụ Cuba Fidel Castro.

Sau lễ viếng, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng xúc động ghi sổ tang: “Vô cùng xúc động và đau buồn thương tiếc đồng chí Fidel Castro, nguyên Bí thư thứ nhất Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Cuba, nguyên Chủ tịch Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa Cuba, lãnh tụ của nhân dân Cuba anh em, nhà lãnh đạo cộng sản và cách mạng kiên cường của các dân tộc Mỹ Latinh và phong trào đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, tự do và chủ nghĩa xã hội. Cuộc đời trong sáng và sự nghiệp bất tử của Đồng chí sẽ sống mãi trong sự nghiệp cách mạng vẻ vang của nhân dân Cuba và các dân tộc đang nỗ lực đấu tranh nhằm xây dựng một thế giới công bằng, văn minh, dân chủ, phồn vinh và hạnh phúc. Đồng chí là lãnh tụ cách mạng Cuba và cũng là người đồng chí anh em thân thiết của lãnh đạo và nhân dân Việt Nam, luôn sát cánh cùng Việt Nam trong những năm tháng gian khổ của cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất Tổ quốc cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước ngày nay”.

Trong giờ phút đau thương vô hạn, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định lại “tình đoàn kết chiến đấu kiên định với những người cộng sản và nhân dân Cuba anh em”.

Ghi sổ tang, Chủ tịch nước Trần Đại Quang bày tỏ niềm xúc động và đau buồn sâu sắc khi được tin đồng chí Fidel Castro, lãnh tụ lịch sử và huyền thoại của Cuba, nhà lãnh đạo kiên cường và quả cảm của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đã từ trần. Thay mặt Nhà nước và nhân dân Việt Nam, Chủ tịch nước Trần Đại Quang gửi đến Nhà nước và nhân dân Cuba anh em và đặc biệt, tới gia quyến đồng chí Fidel Castro lời chia buồn sâu sắc nhất.

Chủ tịch nước Trần Đại Quang viết: “Đồng chí Fidel là người bạn lớn, người đồng chí, anh em gần gũi và thân thiết của lãnh đạo và nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam trong suốt hơn 50 năm qua. Lòng nhiệt huyết luôn cháy bỏng và khí phách hào sảng của Lãnh tụ Fidel ghi dấu ấn sâu sắc không chỉ với những người từng có vinh dự được tiếp xúc với đồng chí, trong đó có cá nhân tôi, mà còn in đậm trong tâm trí của mỗi người dân Việt Nam qua câu nói bất hủ “Vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình”. Trong giờ phút đau thương này, Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam khẳng định tình đoàn kết trước sau như một đối với Cách mạng Cuba, quyết tâm làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ đoàn kết anh em đặc biệt, hợp tác toàn diện và hoàn toàn tin cậy lẫn nhau giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân hai nước”.

Chủ tịch nước Trần Đại Quang bày tỏ tin tưởng chắc chắn rằng nhân dân Cuba, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Cuba do Chủ tịch Raúl Castro đứng đầu, sẽ tiếp tục giành nhiều thắng lợi hơn nữa trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Cuba tự do, tươi đẹp và phồn vinh.

Cùng với Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nước Trần Đại Quang các nhà lãnh đạo cấp cao của Việt Nam cũng đã dành những lời trân trọng nhất để tôn vinh cuộc đời huyền thoại của Fidel. Những dòng chữ ấy không chỉ là lời chào biệt một vị nguyên thủ, mà còn là lời khẳng định về một hệ giá trị chung mà hai dân tộc cùng theo đuổi. Báo chí còn ghi lại những lời tự sự đầy nấc nghẹn của nhiều sinh viên, lưu học sinh Việt Nam từng theo học tại các trường đại học của Cuba, họ coi Fidel là người thầy, người cha đã chắp cánh cho những ước mơ của mình trong những năm tháng đất nước còn khó khăn.

Sự gặp gỡ giữa hai dân tộc cách nhau nửa vòng trái đất chính là sự gặp gỡ của những tâm hồn yêu tự do và khát khao công lý. Đối với người Việt, Fidel là hiện thân của một tinh thần quốc tế vô sản trong sáng, một người đã đứng về phía lẽ phải bằng một sự kiên định không gì lay chuyển nổi. Sự ra đi của ông không phải là sự kết thúc của một kỷ nguyên, mà là sự chuyển hóa của một di sản văn hóa. Bài học về lòng biết ơn mà nhân dân Việt Nam thể hiện qua kỳ Quốc tang ấy chính là tấm gương soi chiếu cho tương lai về cách đối nhân xử thế, về sự thủy chung giữa người với người và giữa dân tộc với dân tộc.

Tiễn biệt Fidel, chúng ta không chỉ thắp lên một nén tâm nhang để tưởng nhớ một vĩ nhân, mà còn để sưởi ấm thêm mối lương duyên vạn dặm nghĩa tình. Hình ảnh vị lãnh tụ với chòm râu bạc, đôi mắt sáng rực lửa cách mạng và đôi bàn tay mạnh mẽ sẽ mãi là ngọn đuốc trong tâm thức mỗi người Việt. Fidel Castro đã đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng tinh thần của ông, tinh thần của một trái tim luôn đập vì tự do và tình anh em, sẽ mãi mãi là phần di sản không thể tách rời của văn hóa và tâm hồn Việt Nam.

Trong bối cảnh hiện nay, khi nhắc về Fidel, người ta không chỉ nhắc về một quá khứ hào hùng mà còn là sự tiếp nối của những giá trị nhân văn cao đẹp. Việt Nam và Cuba vẫn sát cánh bên nhau trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước, trong cuộc chiến chống lại các thách thức toàn cầu hay trong những nỗ lực bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Đó là minh chứng cho việc văn hóa ứng xử và lòng trung nghĩa của dân tộc ta luôn trường tồn cùng thời gian, như một lời khẳng định sắt đá về sức sống mãnh liệt của một tình bạn vĩnh cửu. Fidel không mất đi, ông vẫn sống trong nụ cười của trẻ thơ khi nhận được vaccine, trong những hạt đường ngọt lịm và trong niềm tin mãnh liệt vào một ngày mai tươi sáng hơn cho cả hai dân tộc./.