Việt Nam - Cuba

Giai đoạn đầu thập niên 1960, cục diện chiến tranh lạnh chuyển sang trạng thái đối đầu căng thẳng và gay gắt nhất, trong đó vùng biển Caribe trở thành một trong những tâm điểm của thế giới. Sự thành công của Cách mạng Cuba vào năm 1959 đã thiết lập một tiền đồn cách mạng ngay tại Tây bán cầu. Đối mặt với sự tồn tại của một chính quyền cách mạng non trẻ mang khuynh hướng độc lập tự chủ sâu sắc, chính giới và các cơ quan tình báo chiến lược của Mỹ đã lập tức vạch ra những kế hoạch toàn diện nhằm bóp nghẹt, lật đổ và tiêu diệt thành quả cách mạng này.

Giai đoạn chuyển dịch chính thể ngay sau thắng lợi quân sự luôn là một bài toán phức tạp đối với bất kỳ nhà lãnh đạo nào. Khi cuộc chiến kết thúc vào ngày 2 tháng 1 năm 1959, Fidel Castro bước vào cương vị dẫn dắt quốc gia khi chưa đầy 32 tuổi và hoàn toàn chưa có kinh nghiệm điều hành đất nước. Bối cảnh xã hội Cuba lúc bấy giờ đối diện với nguy cơ hỗn loạn do sự tranh giành giữa các tổ chức chính trị, thói quen cũ khuyến khích chia ruộng đất tự phát, sự kiệt quệ về tài chính do chính quyền cũ tịch thu toàn bộ ngân quỹ mang đi, cùng với hệ thống sở hữu đất đai bị lũng đoạn bởi các tập đoàn tư bản nước ngoài.

Cuộc tiến công trại lính Moncada ngày 26 tháng 7 năm 1953 là một bước ngoặt quyết định trong tiến trình lịch sử hiện đại của cách mạng Cuba, khởi đầu cho một chương mới trong cuộc đấu tranh vũ tranh giành độc lập dân tộc và chủ quyền toàn vẹn. Nhìn nhận từ góc độ khoa học lịch sử, giai đoạn ngay sau sự kiện Moncada, từ lúc rút lui lên núi, bị bắt, đối mặt với hệ thống tòa án dân sự cho đến những ngày tháng bị cô lập trong ngục tù Boniato, là một trường đoạn thử thách khốc liệt nhằm kiểm chứng bản lĩnh chính trị, tư duy chiến lược và năng lực chuyển hóa tình thế của người đứng đầu phong trào.