Những thông điệp phát ra từ các Thông cáo chung và hệ thống văn kiện ký kết trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Cuba vào tháng 9 năm 2024 và chuyến thăm đáp lễ của Bí thư Thứ nhất, Chủ tịch nước Cuba Miguel Díaz-Canel tới Việt Nam vào tháng 9 năm 2025 đã khẳng định một quyết tâm chính trị sắt đá.
Đó là việc biến sự tin cậy tuyệt đối thành động lực mạnh mẽ để thúc đẩy công cuộc xây dựng và phát triển đất nước ở mỗi quốc gia, xác lập một tư duy quản trị ngoại giao hiện đại, nơi lòng tin chính trị trở thành đòn bẩy cho sự phát triển bền vững và thịnh vượng chung giữa hai quốc gia đang cùng chung mục tiêu xã hội chủ nghĩa.
Trụ cột chính trị và sự đồng điệu tầm nhìn giữa hai Đảng, hai Nhà nước
Sự tin cậy chính trị giữa Việt Nam và Cuba được xác định là hòn đá tảng vững chắc nhất, định hình cho mọi hoạt động hợp tác song phương thông qua các văn kiện pháp lý mang tính dẫn dắt dài hạn. Trong bối cảnh hiện nay, mối quan hệ giữa hai Đảng vẫn giữ vai trò hạt nhân, tạo ra một hành lang an toàn và thông suốt cho các chương trình nghị sự từ trung ương đến địa phương.
Chuyến thăm lịch sử của lãnh đạo cấp cao nhất Việt Nam tới Cuba năm 2024 và chuyến thăm của lãnh đạo Cuba tới Việt Nam đầu năm 2026 đã chứng kiến việc ký kết các Kế hoạch hành động chung giữa hai Đảng, tập trung vào việc chia sẻ kinh nghiệm về công tác xây dựng Đảng, đào tạo cán bộ và lý luận chính trị.
Theo tinh thần của các Thông cáo chung gần đây nhất, hai nước khẳng định tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả các cơ chế hợp tác giữa hai Quốc hội, các cơ quan kiểm toán, thanh tra và các đoàn thể chính trị xã hội, tạo nên một hệ thống kết nối đa tầng nấc, giúp nhận diện sớm các nguy cơ và cơ hội trong dòng chảy chính trị thế giới, từ đó có những bước đi ngoại giao nhịp nhàng, thể hiện tầm vóc của những người đồng chí luôn dành cho nhau sự tin tưởng và ưu đãi cao nhất trên tinh thần "giúp bạn là tự giúp mình".
Sự đồng điệu về lý tưởng xã hội chủ nghĩa và khát vọng độc lập, tự chủ đã tạo nên một sợi dây liên kết vô hình nhưng vô cùng bền chặt, giúp hai dân tộc luôn kề vai sát cánh trên các diễn đàn đa phương, đặc biệt là tại Liên hợp quốc và Phong trào không liên kết. Việt Nam luôn khẳng định lập trường nhất quán, kiên quyết yêu cầu dỡ bỏ các biện pháp bao vây, cấm vận đơn phương chống lại Cuba, coi đây là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại của mình.
Ngược lại, Cuba luôn dành cho Việt Nam sự ủng hộ tuyệt đối trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia và tham gia vào các cơ chế hợp tác khu vực. Tính bền vững của trụ cột chính trị còn được củng cố bởi việc trao đổi lý luận định kỳ, nơi hai bên cùng thảo luận về những vấn đề mới của thời đại, từ quản trị kinh tế trong cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đến việc bảo vệ nền tảng tư tưởng trên không gian mạng. Sự gắn kết này tạo nên một thế đứng vững chắc, giúp mỗi quốc gia tự tin hơn trong việc lựa chọn con đường phát triển phù hợp với đặc thù riêng, đồng thời khẳng định giá trị của tình đoàn kết quốc tế trong kỷ nguyên số.
Hiện thực hóa các cam kết định lượng và chính sách ưu tiên trong kinh tế và đầu tư
Chuyển hóa tình cảm chính trị thành hiệu quả định lượng là mục tiêu chiến lược mà hai Chính phủ đang nỗ lực hiện thực hóa với những con số cụ thể và các chính sách ưu tiên mang tính đột phá. Kim ngạch thương mại song phương những năm gần đây đã có sự tăng trưởng thực chất, duy trì ổn định với mục tiêu dài hạn đạt mức 500 triệu USD thông qua việc triển khai quyết liệt các ưu đãi từ Hiệp định Thương mại Việt Nam – Cuba.
Việt Nam hiện giữ vị trí là nhà đầu tư lớn nhất từ khu vực châu Á tại Cuba, với tổng vốn cam kết đầu tư hàng trăm triệu USD tập trung mạnh mẽ vào Đặc khu Phát triển Mariel. Tại đây, các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ đầu tư vào hạ tầng khu công nghiệp mà còn trực tiếp sản xuất các mặt hàng thiết yếu như vật liệu xây dựng, hàng gia dụng, hóa mỹ phẩm, giúp Cuba giải quyết bài toán thiếu hụt hàng hóa và giảm dần sự phụ thuộc vào nhập khẩu từ các thị trường xa xôi.
Các văn kiện hợp tác về tài chính và ngân hàng được ký kết trong các chuyến thăm năm 2024 và 2026 đã xác lập một cơ chế thanh toán linh hoạt, tháo gỡ một trong những "điểm nghẽn" lớn nhất của giao thương song phương, tạo sự yên tâm cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước mở rộng quy mô hợp tác.
Trong lĩnh vực năng lượng, Việt Nam đã xác định việc hỗ trợ Cuba hiện đại hóa hệ thống điện năng và phát triển năng lượng tái tạo là một nhiệm vụ ưu tiên. Các biên bản ghi nhớ về việc lắp đặt các cánh đồng điện mặt trời và đầu tư vào điện gió đã được cụ thể hóa bằng các dự án triển khai tại chỗ, giúp Cuba tận dụng nguồn năng lượng sạch dồi dào và tiến tới tự chủ năng lượng.
Ngược lại, Chính phủ Việt Nam đã ban hành các chính sách ưu tiên tối đa cho việc đăng ký và lưu hành các loại dược phẩm, chế phẩm sinh học và vắc-xin có hàm lượng trí tuệ cao của Cuba tại thị trường Việt Nam. Đây là mô hình hợp tác mang tính bổ trợ hoàn hảo, nơi năng lực sản xuất và vốn của Việt Nam kết hợp với trình độ khoa học và công nghệ y tế hàng đầu của Cuba. Hai Nhà nước đã khẳng định sẽ tiếp tục rà soát các rào cản hành chính, tạo ra một "luồng xanh" cho các dự án hợp tác liên doanh trong các ngành công nghệ cao, y tế chuyên sâu và du lịch nghỉ dưỡng, biến những thế mạnh riêng biệt của mỗi quốc gia trở thành lợi thế cạnh tranh chung của cả hai trên bản đồ kinh tế khu vực và quốc tế.
Sứ mệnh an ninh lương thực và vai trò điều phối chiến lược của ngành nông nghiệp
Một trong những biểu tượng thực tế và cảm động nhất trong quan hệ song phương chính là sự hợp tác chặt chẽ trong lĩnh vực nông nghiệp nhằm đảm bảo an ninh lương thực bền vững cho Cuba với những số liệu định lượng về năng suất và sản lượng vô cùng ấn tượng. Dưới sự điều phối trực tiếp và quyết liệt của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hàng loạt dự án hỗ trợ kỹ thuật canh tác lúa gạo, ngô và thủy sản đã được triển khai với quy mô hàng ngàn héc-ta tại các vùng trọng điểm của Cuba.
Kết quả thực chứng cho thấy, tại các vùng có chuyên gia Việt Nam hỗ trợ, năng suất lúa đã tăng vọt từ mức 3 tấn lên mức ổn định 6-7 tấn mỗi héc-ta, góp phần quan trọng vào việc cải thiện nguồn cung lương thực tại chỗ cho nhân dân Cuba. Việt Nam không chỉ hỗ trợ gạo bằng tinh thần "nhường cơm sẻ áo" thông qua các lô hàng nghĩa tình hàng chục ngàn tấn mỗi năm mà quan trọng hơn là đã thực hiện chiến lược "trao cần câu", giúp bạn làm chủ toàn bộ chuỗi quy trình từ chọn giống, quản lý thủy lợi đến phòng trừ dịch hại theo phương pháp hiện đại và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo tinh thần các thỏa thuận hợp tác nông nghiệp giai đoạn hiện nay, Việt Nam cam kết tiếp tục cung cấp vật tư nông nghiệp, phân bón và các thiết bị máy móc cần thiết, đồng thời mở rộng mô hình sang chăn nuôi gia súc và nuôi trồng thủy sản nước ngọt. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đóng vai trò là nhịp cầu kết nối các doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam sang đầu tư trực tiếp tại Cuba, tạo ra các chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến chế biến và phân phối.
Việc đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp chất lượng cao cho Cuba cũng được đẩy mạnh thông qua các khóa đào tạo ngắn hạn và dài hạn tại các học viện nông nghiệp hàng đầu của Việt Nam. Khi mỗi bắp ngô hay hạt gạo thu hoạch trên đất Cuba mang dấu ấn kỹ thuật và tình cảm chân thành từ Việt Nam, đó chính là minh chứng cho việc hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo hai Đảng về một nền nông nghiệp tự cường cho Cuba. Đây không chỉ là một dự án hỗ trợ kinh tế mà là một nhiệm vụ chính trị mang tính nhân văn sâu sắc, khẳng định Việt Nam luôn là người bạn đồng hành tin cậy nhất của Cuba trong mọi giai đoạn khó khăn nhất, giúp bạn củng cố an ninh lương thực – nền tảng cho sự ổn định xã hội và độc lập dân tộc.
Hệ sinh thái tri thức và sức mạnh từ nhịp đập ngoại giao nhân dân bền vững
Mối quan hệ giữa Việt Nam và Cuba trong giai đoạn hiện nay đã vượt xa những khuôn khổ ngoại giao chính thức giữa hai Nhà nước để hình thành một hệ sinh thái tri thức và tình cảm nhân dân sâu sắc, nơi con người luôn là trung tâm của mọi sự phát triển. Các văn kiện hợp tác về giáo dục và đào tạo được ký kết trong hai chuyến thăm gần nhất đã mở rộng quy mô học bổng dành cho sinh viên hai nước, tạo ra một đội ngũ sứ giả hữu nghị thế hệ mới am hiểu sâu sắc về văn hóa, lịch sử và ngôn ngữ của nhau.
Các hoạt động giao lưu văn hóa nghệ thuật, các tuần lễ văn hóa Việt Nam tại Cuba và ngược lại đã trở thành những sự kiện thường niên, giúp nhân dân hai nước thấu hiểu và xích lại gần nhau hơn. Sự kết nối này tạo ra một sự hiểu biết xuyên thấu, giúp thế hệ trẻ trân trọng giá trị của độc lập, tự do và niềm tin vào tương lai xã hội chủ nghĩa, đồng thời tạo ra một lực lượng dự bị hùng hậu cho các hoạt động hợp tác chuyên sâu trong tất cả các lĩnh vực từ khoa học cơ bản đến kinh tế sáng tạo.
Sức mạnh của ngoại giao nhân dân còn được thể hiện rõ nét qua việc phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức hội hữu nghị và các đoàn thể chính trị - xã hội trong việc lan tỏa hình ảnh và thành tựu của mỗi nước ra cộng đồng quốc tế. Hệ thống báo chí chính thống của cả Việt Nam và Cuba luôn dành sự quan tâm đặc biệt để đưa tin về những bước tiến của mỗi quốc gia, coi thành công của bạn cũng chính là niềm vui của mình.
Sự tương hỗ này giúp nhân dân hai nước luôn có cái nhìn khách quan, tích cực và tự hào về người đồng chí cách nửa vòng trái đất, đồng thời tạo ra một "lá chắn" dư luận vững chắc bảo vệ mối quan hệ đặc biệt Việt Nam – Cuba trước mọi diễn biến phức tạp của tình hình thế giới. Trong tương lai, việc số hóa các tư liệu lịch sử và tăng cường giao lưu trên không gian mạng sẽ giúp giới trẻ hai nước kết nối thường xuyên hơn, biến những câu chuyện lịch sử hào hùng thành những hành động thực tế cho công cuộc xây dựng đất nước.
Tình hữu nghị Việt Nam – Cuba vì thế không bao giờ là một khái niệm trừu tượng mà là một thực thể sống động, được nuôi dưỡng bằng trí tuệ, bằng những con số tăng trưởng thương mại và bằng niềm tin sắt đá vào một thế giới hòa bình, nơi những nhịp đập trái tim luôn hòa cùng một điệu vang vọng khát vọng tự do và hạnh phúc của hai dân tộc anh em.
Tầm nhìn chiến lược và cam kết đồng hành bền vững trong kỷ nguyên số
Nhìn lại chặng đường 65 năm qua và đặc biệt là những thành tựu đạt được trong hai chuyến thăm lịch sử giai đoạn hiện nay, chúng ta thấy rõ một lộ trình phát triển quan hệ Việt Nam – Cuba đầy triển vọng và thực chất. Tầm nhìn chiến lược đã được lãnh đạo hai Đảng xác định không chỉ dừng lại ở việc duy trì những gì đã có mà là sự bứt phá mạnh mẽ để thích ứng với kỷ nguyên số và kinh tế tri thức.
Việt Nam khẳng định cam kết sẽ tiếp tục dành sự ưu tiên cao nhất cho Cuba trong các chính sách đầu tư và thương mại, đồng thời sẵn sàng làm cầu nối để Cuba mở rộng quan hệ với các quốc gia trong khu vực ASEAN. Ngược lại, Cuba với vị thế là một trung tâm khoa học y tế và giáo dục của khu vực Mỹ Latinh, sẽ là cánh cửa quan trọng để Việt Nam tiến sâu vào thị trường Tây bán cầu. Hai Nhà nước đã nhất trí sẽ tiếp tục đổi mới các cơ chế hợp tác liên Chính phủ theo hướng linh hoạt và hiệu quả hơn, lấy kết quả thực tế và sự hài lòng của người dân làm thước đo cho sự thành công của các thỏa thuận ký kết.
Sự gắn kết giữa Hà Nội và La Habana trong giai đoạn hiện nay là minh chứng cho một chân lý đơn giản nhưng sâu sắc: tình hữu nghị chân thành là sức mạnh vô hạn. Dù thế giới có đổi thay, dù công nghệ có làm thay đổi phương thức giao tiếp, nhưng giá trị của sự tin cậy và lòng thủy chung giữa Việt Nam và Cuba sẽ mãi mãi là hằng số tuyệt đối trong chính sách đối ngoại của mỗi nước.
Chúng ta hoàn toàn có quyền tin tưởng vào một tương lai tươi sáng, nơi những dự án hợp tác sẽ tiếp tục đơm hoa kết trái, nơi những hạt gạo nghĩa tình của Việt Nam và những liều vắc-xin cứu người của Cuba sẽ tiếp tục viết nên những câu chuyện đẹp về tình đồng chí quốc tế. Hành trình phía trước còn nhiều thử thách, nhưng với sự dẫn dắt của lãnh đạo hai Đảng và sự đồng lòng của nhân dân hai nước, mối quan hệ Việt Nam – Cuba sẽ mãi mãi là ngọn hải đăng soi sáng cho khát vọng tự do, công bằng và phát triển bền vững của các dân tộc trên toàn thế giới./.
